wykład

Znajomość historii i dziejów kultury na poziomie szkoły średniej

Ukazanie panoramy przemian w kulturze artystycznej europejskiej od ostatniej dekady XVIII w. do pocz. XX wieku.
Celem zajęć jest omówienie przemian zachodzących w kulturze oraz sztuce europejskiej, przedstawionych na szerszym tle politycznym i społecznym. Zapoznanie z najważniejszymi zjawiskami, tendencjami i nurtami artystycznymi. Prezentacja wiodących indywidualności twórczych i ich dzieł.
Efektem kształcenia ma być budowanie świadomości trwania tradycji artystycznych oraz przemian intelektualnej podbudowy twórczości plastycznej długiego XIX wieku.

1. Wstęp. Zajęcia organizacyjne. Podstawy chronologiczne i terminologiczne. Rewolucje wolności. Wynalezienie sztuki. [hasła: rewolucja; przemysł, historia; naród; wolność; Europa; sztuka; salon; wystawa; muzeum; pomnik – panteony i akropole]
2. Klasycyzmy i akademie. Sztuka wobec pierwszych rewolucji nowoczesności [hasła: klasycyzm, antyk, akademia, studium aktu, malarstwo historyczne; hierarchia gatunków; rewolucja; wolność; propaganda; masowość]
3. „Czym jest romantyzm”? Sztuka wobec współczesności. [hasła: romantyzm, współczesność; młodość; wielki czyn; anonimowy bohater; mass-medium; wojna; orient; pieniądz]
4. Romantyczne odkrycie natury. Sztuka wobec nauk przyrodniczych. [hasła – natura; religia; indywidualność; oryginalność; średniowiecze; naród; historia; kolej, prędkość, żywioły]
5. Sztuka polska wobec projektu modernizacyjnego. [hasła: klasycyzm; romantyzm, naród-lud; bohater; nowoczesność]
6. Sztuka wobec nowych technologii obrazowania; sztuka europejska wobec innych sposobów widzenia. [hasła: litografia; fotografia; odnowa języka; prawda a piękno; orient; marzenie; wolność.]
7. Sztuka wobec masowego odbiorcy. [hasła: prawda, natura, realizm, piękno; obserwacja, nauka, dinozaur, geologia; ewolucja; rasy, kolonializm, rozrywka, masowość, elektryczność; pasteryzacja i szczepienie]
8. Sztuka wobec uprzemysłowienia. [hasła: historia, przemysł, kolej; codzienność, miasto, rozrywka, czas wolny, proletariat; socjalizm; strajk; pieniądz; kapitalizm]
9. Sztuka starej Europy [hasła: sztuka, akt, piękno; naród; historiozofia; archeologia; ideał]
10. Sztuka wobec kryzysu. Rozrywka czy ideał? [hasła: obserwacja, nauka, kolor, oko; uczucia, subiektywność, dusza, wzniosłość; ekspresja; seksualność; płaszczyzna, forma; sztuka użytkowa; czas wolny; rozrywka; kapitalizm]
11. Dlaczego nie było wielkich artystek? [hasła: akt, akademia; obyczajowość; hierarchia gatunków; prywatność; stereotyp; emancypacja]
12. Sztuka wobec emancypacji [hasła: realizm, nowoczesność, akademia; miasto, elektryczność, naród, emancypacja, akademizm, muzeum]
13. Sztuka wobec polskiego patriotyzmu [hasła: młodość, seksualność, dusza, patriotyzm, lud; nowoczesność; Akropol]
14. Wybuch awangard. [hasła: kolor, oko; uczucia, uczucie, dusza, ekspresja; prymitywizm; naturalność; seksualność; wolność; płaszczyzna, forma; sztuka użytkowa.]
15. Powtórka lub wyjście do muzeum (MNW lub Muzeum Mazowieckie w Płocku)

Egzamin pisemny w formie testu składającego się z trzech części:

1. egzamin wizualny (na podstawie zestawu reprodukcji rozpoznanie autora, tytułu/tematu, techniki, datowania [+/- 5 lat]

2. test wyboru

3. pytania otwarte [powiązanie wybranych haseł z sylabusa z różnymi zjawiskami kultury XIX w.] 

Za każdą część należy otrzymać co najmniej 50% punktów. Wszystkie trzy części mają zbliżoną wartość punktową. Za całość należy otrzymać min. 50%+1 punkt.

Obecność na zajęciach (maks. 2 nieobecności nieusprawiedliwione; większa liczba nieobecności skutkować będzie obniżeniem oceny).

Student zna kierunki, zjawiska w sztuce XIX w., potrafi kontekstualizować prace poszczególnych artystów, zna ich działalność, biografie, potrafi interpretować prace z tego okresu, zastosować do ich opisu adekwatną terminologię. Zna tło historyczne i społeczne dla zjawisk w sztuce w XIX w.

Sztuka świata, praca zbiorowa, t. VIII, Warszawa 1994
H. Honour, Neoklasycyzm, Warszawa 1972
L. Nochlin, Realizm, Warszawa 1974
M. Poprzęcka, Akademizm, Warszawa 1980 (i późn. wydania)
Z. Kępiński, Impresjoniści, Warszawa (różne wydania)
Z. Kępiński, Impresjonizm polski, Warszawa 1961
Silvestra Bietoletti, Klasycyzm i romantyzm 1770-1840, Warszawa 2006

Jerzy Malinowski (red.), Sztuka polska. Sztuka XIX wieku, Arkady, Warszawa 2020
K. Stefański, Architektura XIX wieku na ziemiach polskich, Warszawa 2005
A. Kotula, W. Krakowski, Rzeźba XIX wieku, Kraków 1980
A. Ryszkiewicz, Malarstwo polskie: romantyzm, historyzm, realizm, Warszawa 1989
J. Malinowski, Malarstwo polskie XIX wieku, Warszawa 2003
M. Poprzęcka, Pochwała malarstwa. Studia z teorii i historii sztuki, Gdańsk 2000
F. Clodion, Encyklopedia romantyzmu, Warszawa 1992
J. Rewald, Historia impresjonizmu, Warszawa 1985
Od Moneta do Gauguina, kat. wyst. MNW, Warszawa 2001
Joanna Sosnowska, Poza kanonem. Sztuka polskich artystek 1880-1939, Warszawa 2003 (rozdziały dotyczące O. Boznańskiej i Z. Stankiewiczówny)
W. Juszczak, Witold Wojtkiewicz i nowa sztuka, Warszawa 1965 (i późn. wyd.)
Koniec Wieku. Sztuka polskiego modernizmu 1890-1914, red. Ł. Kossowski; kat. wyst. MNW, Warszawa 1996