Zajęcia realizowane są w formie seminarium dyplomowego o charakterze teoretyczno-badawczym, ukierunkowanego na przygotowanie teoretycznej pracy magisterskiej związanej ze sztuką nowoczesną i współczesną oraz problematyką jej ochrony i konserwacji. Obejmują analizę i interpretację literatury naukowej, dyskusje metodologiczne, indywidualne konsultacje dotyczące problemu badawczego, struktury pracy i sposobu prowadzenia argumentacji, a także omawianie kolejnych partii tekstu przygotowywanej rozprawy. W toku seminarium student prezentuje założenia badawcze, referuje stan badań, przedstawia robocze rozdziały, uczy się krytycznej pracy ze źródłami oraz porządkowania relacji pomiędzy materiałem faktograficznym, kontekstem historyczno-artystycznym, teorią konserwacji i współczesnym dyskursem wokół dziedzictwa. Istotnym elementem zajęć jest doskonalenie warsztatu naukowego, w tym umiejętności budowania aparatu pojęciowego, konstruowania przypisów i bibliografii, syntetyzowania literatury oraz rozwijania samodzielnego, spójnego i naukowo uzasadnionego wywodu. Zajęcia mają charakter seminaryjny i konsultacyjny, właściwy dla przedmiotów dyplomowych na poziomie magisterskim.

Warunkiem uczestnictwa w seminarium jest zaliczenie wcześniejszych etapów kształcenia kierunkowego oraz osiągnięcie poziomu przygotowania umożliwiającego samodzielne podjęcie pracy badawczej na poziomie magisterskim. Student powinien dysponować wstępnie określonym tematem teoretycznej pracy magisterskiej lub przynajmniej jasno zarysowanym obszarem badawczym, mieszczącym się w problematyce sztuki nowoczesnej i współczesnej oraz jej ochrony, interpretacji albo konserwacji. Wymagane jest także uczestnictwo w przedmiocie „Ochrona i konserwacja sztuki nowoczesnej i współczesnej” na V roku studiów, zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i praktycznym, gdyż przedmiot ten stanowi istotne zaplecze pojęciowe i problemowe dla dalszej refleksji nad współczesnymi dziełami, ich materialnością, statusem, funkcją oraz dylematami ochrony. Od studenta oczekuje się umiejętności pracy z tekstem naukowym, podstawowej orientacji w metodologii badań humanistycznych, zdolności do formułowania problemów badawczych, porządkowania bibliografii oraz gotowości do prowadzenia systematycznej, samodzielnej pracy pisemnej. Istotna jest również umiejętność łączenia wiedzy z zakresu historii sztuki, teorii konserwacji i studiów nad sztuką współczesną w spójny aparat analityczny.

Celem seminarium jest przygotowanie studenta do samodzielnego opracowania teoretycznej pracy magisterskiej związanej ze sztuką nowoczesną i współczesną oraz z problematyką jej ochrony i konserwacji. Zajęcia obejmują doprecyzowanie problemu badawczego, budowę struktury pracy, krytyczną analizę literatury, rozwijanie aparatu pojęciowego, ćwiczenie zasad argumentacji naukowej oraz porządkowanie relacji pomiędzy materiałem źródłowym, kontekstem historyczno-artystycznym, teorią konserwacji i praktyką ochrony dziedzictwa. Szczególną rolę odgrywa umiejętność łączenia refleksji teoretycznej z realnymi problemami ochrony obiektów współczesnych, w tym dzieł o nietrwałej, hybrydowej lub procesualnej strukturze.

Zgodnie z planem studiów przedmiot kończy się zaliczeniem na ocenę. Podstawą zaliczenia jest aktywny udział w seminarium, terminowe przedstawianie kolejnych partii tekstu, przygotowanie referatu lub prezentacji, poprawność metodologiczna wywodu, jakość pracy z literaturą i źródłami, poprawność aparatu naukowego, umiejętność samodzielnego formułowania wniosków oraz stopień zaawansowania pracy magisterskiej.

Warunkiem zaliczenia seminarium jest przedstawienie zaawansowanej, metodologicznie uporządkowanej i merytorycznie spójnej pracy nad teoretyczną rozprawą magisterską. Student powinien wykazać, że potrafi samodzielnie sformułować problem badawczy, osadzić go w aktualnym stanie wiedzy, dobrać i krytycznie przeanalizować literaturę przedmiotu oraz konsekwentnie poprowadzić argumentację naukową. Wymagane jest złożenie uzgodnionych partii tekstu, przedstawienie wyraźnej struktury pracy, poprawnie opracowanego aparatu naukowego oraz bibliografii odpowiadającej standardom pracy magisterskiej. Student powinien również wykazać zdolność do syntetyzowania materiału, wyciągania wniosków, porządkowania relacji między teorią a praktyką ochrony dzieł sztuki oraz prezentowania wyników własnej pracy w formie ustnej i pisemnej. Końcowy etap seminarium powinien potwierdzać gotowość do finalizacji pracy magisterskiej, jej redakcyjnego dopracowania oraz obrony na poziomie odpowiadającym wymaganiom studiów magisterskich. Taki opis dobrze odpowiada efektom w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych związanych z interpretacją dzieła, pracą z literaturą, komunikacją naukową i odpowiedzialnym uczestnictwem w dyskursie dotyczącym dziedzictwa kulturowego.

Brandi, Cesare. Teoria del restauro. Roma: Edizioni di Storia e Letteratura, 1963.
Brandi, Cesare. Theory of Restoration. Translated by Cynthia Rockwell. Edited by Giuseppe Basile. Florence–Roma: Nardini Editore; Istituto Centrale per il Restauro, 2005.
Brandi, Cesare. Teoria restauracji. Tłum. Magdalena Kijanko. Red. Giuseppe Basile i Iwona Szmelter. Warszawa: Międzynarodowe Centrum Kultury, 2006.
Corzo, Miguel Angel, ed. Mortality Immortality? The Legacy of 20th-Century Art. Los Angeles: Getty Conservation Institute, 1999.
Hummelen, IJsbrand, and Dionne Sillé, eds. Modern Art: Who Cares? An Interdisciplinary Research Project and an International Symposium on the Conservation of Modern and Contemporary Art. 2nd ed. London: Archetype, 2005.
Muñoz-Viñas, Salvador. Contemporary Theory of Conservation. London: Routledge, 2005.
Schinzel, Hiltrud. Touching Vision 2.023. Norderstedt: BoD – Books on Demand, 2023.
Scholte, Tatja, and Glenn Wharton, eds. Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2011.
Szmelter, Iwona. O fenomenie sztuk wizualnych i meandrach ich ochrony. Filozofia i elementy nowej teorii i praktyki konserwacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2020.
Szmelter, Iwona. Aktualność sztuki: Innowacyjna opieka nad sztuką nowoczesną i współczesną. Warszawa: Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, 2024.

Bogdańska-Krzyżanek, Małgorzata, and Joanna Egit-Pużyńska, red. O opiece nad kolekcją. Konsultacja naukowa Iwona Szmelter. Warszawa: Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, 2008.
Folga-Januszewska, Dorota. Muzeum: fenomeny i problemy. Kraków: Universitas, 2015.
Hölling, Hanna, Joanna Pelta Feldman, and Emilie Magnin. “Performance Conservation: A Condition Report, or a Para-Ethnography in Three Acts.” In Revolving Documents: Narrations of Beginnings, Recent Methods and Cross-Mappings of Performance Art, edited by S. G. Fink and A. Mirčev, 155–172. Zürich: Diaphanes, 2024.
Jadzińska, Monika. Duże dzieło sztuki: sztuka instalacji – autentyzm, zachowanie, konserwacja. Kraków: Universitas, 2011.
Jadzińska, Monika. Tworzywa sztuczne w sztukach wizualnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2019.
Kowalik, Anna. “How to Protect Contemporary Artworks Made of Nature or by Nature: Case Studies Concerning the Preservation of Ephemeral Art.” Antennae, no. 46.
Laurenson, Pip. “Authenticity, Change and Loss in the Conservation of Time-Based Media Installations.” Tate Papers, no. 6 (Autumn 2006). Accessed May 20, 2022.
Laurenson, Pip, and Vivian van Saaze. “Collecting Performance-Based Art: New Challenges and Shifting Perspectives.” In Performativity in the Gallery: Staging Interactive Encounters, edited by Outi Remes, 27–41. Bern: Peter Lang, 2014.
Nowe muzeum sztuki: współczesnej czy nowoczesnej? Miejsca, programy, zadania. Warszawa, 2005.
Object – Event – Performance: Art, Materiality, and Continuity Since the 1960s. Edited by Hanna Hölling. New York: Bard Graduate Center, 2022.
Poprzęcka, Maria, red. Dzieło sztuki a konserwacja. Kraków: Universitas, 2004.
Schädler-Saub, Ursula. “Conservation Ethics Today: Are Our Conservation-Restoration Theories and Practice Ready for the Twenty-First Century? Introductory Notes to Some Central Issues.” Protection of Cultural Heritage 8 (2019): 291–300.
Stigter, Sanneke. “Co-Producing Conceptual Art: A Conservator’s Testimony.” Revista de História da Arte – Série W 4 (2015): 103–114.
Theory and Practice in the Conservation of Modern and Contemporary Art: Reflections on the Roots and the Perspectives. London, 2010.
Szmelter, Iwona. “Współczesna teoria konserwacji i restauracji dóbr kultury. Zarys zagadnień.” Ochrona Zabytków 2 (2006).
Szmelter, Iwona. “Nowa rama konceptualna opieki nad dziedzictwem sztuki nowoczesnej.” Biuletyn Konserwatorów Dzieł Sztuki 1–4 (2008).
Szmelter, Iwona, et al. Innovative Approach to the Complex Care of Contemporary Art. London–Warsaw, 2012.
Szmelter, Iwona, and Wojciech Kowalski. “Wystawiennictwo sztuki nowoczesnej a ochrona integralności utworów.” Muzealnictwo 49 (2008): 20–41.
Sztuka dzisiaj. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Warszawa, 2001.
Van de Vall, Renée. “The Devil and the Details: The Ontology of Contemporary Art in Conservation Theory and Practice.” The British Journal of Aesthetics 55, no. 3 (2015): 285–302.
Van de Vall, Renée, Hanna Hölling, Tatja Scholte, and Sanneke Stigter. “Reflections on a Biographical Approach to Contemporary Art Conservation.” In ICOM-CC Preprints. Lisbon, 2011.
Wysocka, Elżbieta. Wirtualne ciało sztuki. Ochrona i udostępnianie dzieł audiowizualnych. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2013.
Wybrane aktualne artykuły i studia przypadków wskazane przez prowadzącego