Katalog ECTS

Kopia - malarstwo tablicowe

Pedagog: dr Mateusz Jasiński, mgr Marcin Petrus
Asystent/ci: Rufin Podleśny

Pole Opis
Typ przedmiotu kierunkowy uzupełniający
Metody dydaktyczne (forma zajęć)

Wykład (kursowy, monograficzny),
Konwersatorium (dialog dydaktyczny, dyskusja, korekty),
Projekt indywidualny

 

Tryb stacjonarny 

 

6 godz. ćwiczeń tygodniowo

suma 100 godz. / semestr

każda godzina jest godziną dydaktyczną, czyli 45 min

Język wykładowy polski;
Liczba punktów ECTS: 4 ECTS gdzie 90 godz. kontaktowych + 10 godz. samodzielnej pracy studenta
Liczba godzin w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem akademickim 90 godz. w tym: wykonanie pierwszych podmalówek - 10 h; wykonanie modelunku - 70 h; wykonanie opracowań końcowych - 10 h.
Liczba godzin samodzielnej pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów uczenia się (zgodnie z profilem specyfiki kształcenia na wydziale) 10 godz. w tym: przygotowanie materiałów potrzebnych do zajęć - 2 godz.; przygotowanie opisów technologicznych 8 h
Wymagania wstępne

-Zaliczony semestr 5 toku studiów;
-Wykonane pierwsze etapy przygotowania podobrazia włącznie z wykonaniem pozłoty. 

Cele dydaktyczne (treści programowe, opis przedmiotu)

- Pogłębienie wiedzy teoretycznej z zakresu średniowiecznych i renesansowych temperowych technik i technologii malarskich.

- Doskonalenie umiejętności praktycznych.

- Ćwiczenie i doskonalenie umiejętności praktycznych, manualnych działań, niezbędnych do wykonania zadań na kolejnych latach studiów, w tym kopii i pastiszowych rekonstrukcji w manierze malarstwa średniowiecznego i renesansowego.

- Zwrócenie uwagi na znaczenie zagadnień techniczno-technologicznych w zabytkowych dziełach.

- Nauczenie rozpoznawania temperowych technik i technologii w zabytkowych dziełach charakterystycznych dla średniowiecznego i renesansowego malarstwa europejskiego,

odróżniania późniejszych przemalowań.

- Poszerzenie wiedzy studenta na temat struktury warstw technologicznych (od podłoża poprzez grunty do opracowania
warstwy malarskiej) oraz rozwijanie umiejętności odczytywania na podstawie obserwacji wzrokowej poszczególnych warstw technologicznych oryginału.

- Wypracowanie umiejętności posługiwania się literaturą źródłową i przedmiotu dla poszerzania wiedzy i i formułowania myśli oraz prezentowania wybranych zagadnień z
technik i technologii malarstwa (dyskusja naukowa, opracowywanie opisów techniczno- technologicznych dzieł itp.).

Forma i sposób zaliczenia przedmiotu (metody i kryteria oceny)

zaliczenie z oceną

Realizacja kopii oceniana jest na podstawie przebiegu kolejnych etapów opracowań i końcowego rezultatu prac. Brane są pod uwagę:
- Zgodność techniczno-technologiczna z oryginałem;
- Zdolność analizy wizualnej dzieła sztuki;
- Umiejętności manualne;
- Analityczne myślenie;
- Końcowy całościowy efekt estetyczny;
- Wyczucie stylu epoki;
- Kreatywność i sumienność w pracy;
- Obecność na zajęciach (w semestrze dopuszczalne jest 10% nieobecności nieusprawiedliwionych na zajęciach, 20% nieobecności usprawiedliwionych zwolnieniem lekarskim. Spóźnienia są doliczane do 10% nieobecności nieusprawiedliwionych). Prowadzący zajęcia (kierownik pracowni) decyduje o możliwości, zakresie, sposobie i terminie wyrównania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach. Prowadzący zajęcia nie gwarantuje możliwości odpracowania nieobecności, jeżeli musiałoby się ono odbyć poza przewidzianą siatką zajęć. Frekwencja wpływa na końcową ocenę semestralną;
- Ocena indywidualnej pracy (artystycznej) studenta wg skali ocen umieszczonej w Regulaminie studiów.


Ocena rezultatu wykonanych prac, ocena umiejętności i postaw
– 100%:
   - Zgodności techniczno-technologicznej z oryginałem – 40% końcowej oceny
   - Umiejętności manualnych oraz końcowego całościowego efektu estetycznego – 40 % końcowej oceny
   - Kreatywności i sumienności w pracy oraz obecności na zajęciach – 20 % końcowej oceny


Wymagania końcowe

- Skończenie kopii malarstwa tablicowego z okresu średniowiecza lub wczesnego renesansu wykonanej zgodnie z jego techniką i technologią;

- Opracowanie dokumentacji opisowej i fotograficznej (techniczno–technologicznej) wykonania kopii;
- obecność na zajęciach.

Literatura obowiązkowa wykorzystywana podczas zajęć

Traktaty:
1. Cennino Cennini, "Rzecz o malarstwie", przekład Samuel Tyszkiewicz, komentarz Hanna Jędrzejewska, Wrocław, 1955 (Czytelnia Wydziału Konserwacji, Czytelnia Główna) lub Cennino Cennini, "Rzecz o malarstwie", Florencja, 1933
(dostęp on-line: https://polona.pl/item/rzecz-o-malarstwie,ODM3OTI3Nw/6/#info:metadata )
2. Mnich Teofil, "Teofila kapłana i zakonnika O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje", przekład Teofil Żebrowski, Kraków, 1880
(dostęp on-line: https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/26827/edition/38296?language=pl )
lub Teofil Prezbiter, "Diversarium Artium Schedula – Średniowieczny zbiór przepisów rozmaitych", przekład Stanisław Kobielus, Tyniec – Kraków 1998 (Wypożyczalnia Główna ASP)
3. Leonardo da Vinci, "Traktat o malarstwie" przekład Maria Rzepińska, Wrocław 1961 (Wypożyczalnia Główna ASP)

 

Książki i inne opracowania

1. Doerner Max, "Materiały malarskie i ich zastosowanie", Warszawa, 1975 (Wypożyczalnia Główna) lub Max Doerner, "Materiały malarskie i ich zastosowanie", Thomas Hoppe (red.), konsultacja merytoryczna wydania polskiego Aleksandra Krupska; Warszawa, 2017, (Czytelnia Wydziału Konserwacji)

2. Engelman Zdzisław, "Pozłotnictwo", Zielona Góra 2005 (Biblioteka Wydziału Konserwacji, Wypożyczalnia Główna)

3. "Historical painting techniques, materials, and studio practice : preprints of a symposium", University of Leiden, the Netherlands, 26-29 June, 1995 (dostęp on-line: https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/pdf_publications/historical_paintings.html)

4. Hopliński Jan, "Farby i spoiwa malarskie", Wrocław 1990 (Wypożyczalnia Główna)

5. Rudniewski Piotr, "Pigmenty i ich identyfikacja", skrypt nr 13, ASP- W-wa 1994 (Biblioteka Wydziału Konserwacji)

6. Sadziak Tomasz, "Klejowe i olejne prace pozłotnicze", Biblioteka Muzealnictwa i Ochrony Zabytków, Seria B, LXIX (69) (Czytelnia Wydziału Konserwacji)

7. Stępień Danuta, "Tempera żółtkowa jako technika w malarstwie sztalugowym, według dawnych przekazów i twórczości wybranych współczesnych artystów", Warszawa, 2010 (Wypożyczalnia Główna, Biblioteka Wydziału Sztuki Mediów, Czytelnia Wydziału Konserwacji)

8. Ślesiński Władysław, "Techniki malarskie - spoiwa organiczne", Warszawa, 1984 (Wypożyczalnia Główna)

9. Thompson Daniel V., "The Materials and techniques of medieval painting", New York, 1956 (dostęp on-line: https://books.google.pl/books?id=MU68AQAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Materials+and+Techniques+of+Medieval+Painting&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwir7bHaz4zsAhXkxIsKHWx8ASwQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&q=Materials%20and%20Techniques%20of%20Medieval%20Painting&f=false)

  

Literatura uzupełniająca rekomendowana do samodzielnej pracy studenta

1. Bolewski A., Mineralogia szczegółowa, Warszawa, 1982;
2. Czernichowska Joanna, "Św. Stanisław biskup wskrzeszający Piotrowina: obraz z kościoła w Drużbinie: nietypowa budowa techniczna i technologiczna” Ochrona Zabytków 55/3/4, 294-308, 2002;
3. Dionizjusz z Furny, Hermeneia – czyli objaśnienie sztuki malarskiej, przekład, Ireneusz Kania, Kraków 2003;
4. Feller Robert, Artists, Pigments. A Handbook of their History and characteristics, Washington, 1986;
5. Flik Józef, Olszewska-Świetlik Justyna, „Imitacje tkanin brokatowych w śląskim warsztacie malarskim Mistrza lat 1486/1487”, [w:] Ochrona Zabytków 54/1 (212), 2001, s. 49-55;
6. Gettens R. J., Stout G.L., Painting materials. A Short Encyklopdia, New York, 1966;
7. Giorgio Vasari, Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów, przekład Karol Estreicher, Warszawa – Kraków, 1985;
8. Hamsik Mojmir, Historicka technologie a znalectvi [w:] "Yerbook of the archives of historical art Technology", Praha, 1990;
9. Kaszowska Zofia, „Brokaty wytłaczane w gotyckim malarstwie i rzeźbie na terenie Małopolski”, Kraków, 2006;
10. Kaszowska Zofia, „Możliwości i ograniczenia metod analitycznych stosowanych w badaniach technologicznych gotyckich malowideł tablicowych”, Kraków, 2010;
11. Kiryk Feliks, „Porządek cechowy w lokacyjnym Krakowie” [w:] Kraków studia z dziejów miasta w 750 rocznicę lokacji, pod red. J. Rajmana, Kraków, s. 76–86;
12. Król Mateusz, Cech Malarzy Krakowskich w świetle statutu z 1490 roku”, [w:] Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prace Historyczne 142, z. 1 (2015), s. 79–98;
13. Krupska Aleksandra, Zapomniane receptury z pierwszej połowy XVIII wieku mistrza różnych sztuk Marcina Groblicza, Warszawa, 2010 (Wypożyczalnia Główna, Biblioteka Wydziału Sztuki Mediów, Biblioteka Wydziału Konserwacji);
14. Kunczyńska-Iracka Anna, „Malarstwo ludowe kręgu częstochowskiego”, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, 1978;
15. Olszewska-Świetlik J., Gruszczyk N., „Technologia i technika malarska wybranych temper kazeinowych w malarstwie sztalugowym”, [w:] Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, XLIII, Toruń, 2012;
16. Olszewska-Świetlik Justyna, „Czerwone laki w malarstwie śląskim Mistrza lat 1486/1487”, [w:] Ochrona Zabytków 54/1 (212), 2001, s. 36-48;
17. Olszewska-Świetlik Justyna, „Technika i Technologia Tryptyku Jerozolimskiego datowanego na koniec XV wieku z Bazyliki Mariackiej w Gdańsku”, [w:] Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, 34 (357), 2005, s. 223-239;
18. Olszewska-Świetlik Justyna, Technologia i technika gdańskiego malarstwa tablicowego drugiej połowy XV wieku, Toruń, 2005 (Czytelnia Wydziału Konserwacji);
19. Pajewski K., Pokosty, lakiery i inne surowce lakiernicze, Warszawa, 1952;
20. Pliniusz, Historia naturalna, wybór, przeł. I., T. Zawadzcy, Wrocław, 2004;
21. Rzepińska Maria, Historia koloru w dziejach malarstwa europejskiego, Kraków, 1973;
22. Sadziak Tomasz, "Klejowe i olejne prace pozłotnicze", Biblioteka Muzealnictwa i Ochrony Zabytków, Seria B, LXIX (69) (Czytelnia Wydziału Konserwacji);
23. Samek Andrzej, Historya Naturalna obejmująca Zwierząt opisane z dykcjonarzów i dzieł dawnychpolskich naturalistów zebrane, Kraków, 1992;
24. Sękowska Anna, „Szesnastowieczny portret Zygmunta I Starego w Katedrze Krakowskiej i zagadnienia malarstwa klejowego na płótnie bez zaprawy”, Kraków, 2011;
25. Stawicki Stanisław, Papirusy Tebańskie antyczne źródło wiedzy o technikach artystycznych, Wrocław, 1987;
26. Turski J.S., Więcławek B., Barwniki roślinne i zwierzęce, Warszawa, 1986;
27. Werner Jerzy, „Podstawy technologii malarstwa i grafiki”, Warszawa – Kraków, 1978;
28. Witruwiusz, O architekturze ksiąg dziesięć, przekład Kazimierz Kumaniecki, Warszawa 1956; Warszawa 1999;

 

Zeszyty naukowe wydawane przez Wydziały Konserwacji ASP w Warszawie i w Krakowie oraz Instytut Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa UMK w Toruniu, a także stosowne prace magisterskie wykonane na tych wydziałach.
Krajowe resortowe kwartalniki, dostępne w bibliotece WKiRDS lub Głównej ASP: Ochrona zabytków, Biuletyn Informacyjny Konserwatorów Dzieł Sztuki,

 

Przedmiotowe efekty uczenia się
WiedzaUmiejętnościKompetencje

Efekty kierunkowe:

KW_01

KW_11

 

https://wkirds.asp.waw.pl/wydzialowa-komisja-ds-jakosci-ksztalcenia/

 

Student posiada wiedzę z zakresu technik i technologii malarstwa średniowiecznego i wczesnorenesansowego, w szczególności malarstwa tablicowego, oraz zasad wykonywania jego kopii zgodnie z kanonem estetycznym i technologicznym epoki. Zna zagadnienia związane z techniczno-technologiczną budową dzieł sztuki (w tym malarstwa i rzeźby drewnianej polichromowanej), podstawowe problemy ich konserwacji, a także potrafi korzystać z literatury przedmiotu i dawnych traktatów zawierających receptury technologiczne. Posiada również wiedzę o właściwościach tradycyjnych i współczesnych materiałów stosowanych w technikach malarskich oraz o zagadnieniach ikonograficznych kopiowanych dzieł.

 

 

 Efekty kierunkowe:

KU_01

KU_08

KU_09

 

https://wkirds.asp.waw.pl/wydzialowa-komisja-ds-jakosci-ksztalcenia/

 

Student potrafi rozpoznawać techniki i technologie malarskie charakterystyczne dla średniowiecznych i renesansowych dzieł sztuki oraz wykorzystywać tę wiedzę do analizy ich budowy techniczno-technologicznej, określania czasu powstania dzieła i identyfikowania przyczyn jego zniszczeń. Potrafi formułować założenia konserwatorskie zgodne z charakterem i technologią dzieła, wykonywać rekonstrukcje oraz kopie malarskie zgodne z kanonem estetyczno-technologicznym epoki, a także dokumentować proces prac. W pracy artystycznej i konserwatorskiej stosuje odpowiednie materiały, narzędzia i techniki, organizuje warsztat pracy oraz posługuje się właściwymi środkami wyrazu, rozwijając własną postawę twórczą i przestrzegając zasad BHP.

 

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się
WiedzaUmiejętnościKompetencje

Weryfikacja efektów uczenia się odbywa się poprzez ocenę przygotowanych przez studentów opisów technologicznych i sprawozdań z realizowanych zadań. Istotnym elementem oceny jest również obserwacja pracy studenta podczas ćwiczeń praktycznych (w tym zajęć realizowanych w muzeum), pozwalająca ocenić stopień wykorzystania wiedzy teoretycznej w praktyce oraz umiejętność samodzielnej analizy i interpretacji zagadnień technologicznych.

Weryfikacja efektów uczenia się w zakresie umiejętności odbywa się poprzez ocenę realizowanych przez studentów projektów i ćwiczeń praktycznych, obejmujących kolejne etapy wykonywania kopii dzieła oraz zadań związanych z analizą technologiczną. Ocenie podlegają także sprawozdania dokumentujące przebieg pracy oraz obserwacja pracy studenta podczas zajęć, pozwalająca ocenić umiejętność praktycznego zastosowania wiedzy, doboru materiałów, narzędzi i technik oraz organizacji warsztatu pracy.

Informacja: tygodniowa liczba godzin ćwiczeń lub wykładów, liczba punktów ECTS przynależna przedmiotowi oraz informacje o formie i zaliczeniu przedmiotu zawarte są w programie studiów.


Lista studiów

studia status czas[h] ECTS forma zaliczenie
Konserwacja i Restauracja Dzieł Sztuki / konserwacja i restauracja malarstwa i rzeźby polichromowanej s.6 o 90 4 ćw. 90h
ćw. [zal.]


Semestr 2025/26-L (Z-zimowy,L-letni)
Kod kursu: #38.31429