Wykład problemowy, konwersatorium, analiza studiów przypadku, dyskusja dydaktyczna, elementy konsultacji indywidualnych związanych z przygotowaniem opracowań problemowych

Zaliczenie przedmiotów przewidzianych programem studiów do końca IV roku, w szczególności z zakresu teorii konserwacji, technologii wykonania dzieł sztuki, dokumentacji konserwatorskiej oraz konserwacji kierunkowej. Student powinien posiadać podstawową umiejętność analizy obiektu pod względem materialnym, technologicznym, formalnym i historycznym oraz orientację w podstawowych pojęciach etyki konserwatorskiej.

Przedmiot ma na celu wprowadzenie studenta w specyfikę ochrony i konserwacji sztuki nowoczesnej i współczesnej jako obszaru wymagającego łączenia wiedzy materialnej, technologicznej, historyczno-artystycznej i interpretacyjnej. Zajęcia koncentrują się na problematyce statusu obiektu nowoczesnego i współczesnego, relacji między materią, formą, funkcją i ideą dzieła, a także na roli intencji autora, kontekstu powstania oraz późniejszych przekształceń w procesie podejmowania decyzji konserwatorskich. Omawiane są zagadnienia historii i teorii ochrony sztuki nowoczesnej i współczesnej, paradygmatu troski i strategii decyzyjnych w ujęciu kazuistycznym, znaczenia wywiadu z artystą, dokumentacji procesu twórczego, budowy technicznej i technologii wykonania obiektów, diagnostyki i analizy przyczyn zniszczeń, metodyki ochrony i konserwacji, profilaktyki i konserwacji prewencyjnej, aranżacji i ekspozycji dzieł oraz sposobów zachowania integralnego związku idei i materii dzieła. Istotnym elementem kursu jest analiza studiów przypadku oraz wypracowanie umiejętności formułowania uzasadnionych, etycznie i metodologicznie spójnych stanowisk wobec obiektów o złożonej strukturze materialnej i znaczeniowej.

Zaliczenie na ocenę. Podstawę zaliczenia stanowią obecność i aktywne uczestnictwo w zajęciach, przygotowanie oraz przedstawienie indywidualnego opracowania problemowego albo prezentacji wybranego studium przypadku, a także udział we wspólnej rozmowie podsumowującej prowadzonej z całą grupą. Ocena końcowa uwzględnia poziom merytoryczny opracowania lub prezentacji, stopień samodzielności analizy, poprawność i adekwatność stosowanej terminologii, umiejętność łączenia rozpoznania materialnego i technologicznego z interpretacją konserwatorską, trafność oraz logiczność argumentacji, a także aktywność i dojrzałość wypowiedzi w dyskusji podsumowującej.

Uzyskanie zaliczenia wszystkich przewidzianych form weryfikacji, wykazanie znajomości podstawowych problemów ochrony i konserwacji sztuki nowoczesnej i współczesnej

1. Brandi, Cesare. Teoria del restauro. Roma: Edizioni di Storia e Letteratura, 1963.
2. Brandi, Cesare. Theory of Restoration. Translated by Cynthia Rockwell. Edited by Giuseppe Basile. Florence–Roma: Nardini Editore; Istituto Centrale per il Restauro, 2005.
3. Brandi, Cesare. Teoria restauracji. Tłum. Magdalena Kijanko. Red. Giuseppe Basile i Iwona Szmelter. Warszawa: Międzynarodowe Centrum Kultury, 2006.
4. Corzo, Miguel Angel, ed. Mortality Immortality? The Legacy of 20th-Century Art. Los Angeles: Getty Conservation Institute, 1999.
5. Hummelen, IJsbrand, and Dionne Sillé, eds. Modern Art: Who Cares? An Interdisciplinary Research Project and an International Symposium on the Conservation of Modern and Contemporary Art. 2nd ed. London: Archetype, 2005.
6. Muñoz-Viñas, Salvador. Contemporary Theory of Conservation. London: Routledge, 2005.
7. Schinzel, Hiltrud. Touching Vision 2.023. Norderstedt: BoD – Books on Demand, 2023.
8. Scholte, Tatja, and Glenn Wharton, eds. Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2011.
9. Szmelter, Iwona. O fenomenie sztuk wizualnych i meandrach ich ochrony. Filozofia i elementy nowej teorii i praktyki konserwacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2020.
10. Szmelter, Iwona. Aktualność sztuki: Innowacyjna opieka nad sztuką nowoczesną i współczesną. Warszawa: Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, 2024.

1. Bogdańska-Krzyżanek, Małgorzata, and Joanna Egit-Pużyńska, red. O opiece nad kolekcją. Konsultacja naukowa Iwona Szmelter. Warszawa: Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, 2008.
2. Folga-Januszewska, Dorota. Muzeum: fenomeny i problemy. Kraków: Universitas, 2015.
3. Hölling, Hanna, Joanna Pelta Feldman, and Emilie Magnin. “Performance Conservation: A Condition Report, or a Para-Ethnography in Three Acts.” In Revolving Documents: Narrations of Beginnings, Recent Methods and Cross-Mappings of Performance Art, edited by S. G. Fink and A. Mirčev, 155–172. Zürich: Diaphanes, 2024.
4. Jadzińska, Monika. Duże dzieło sztuki: sztuka instalacji – autentyzm, zachowanie, konserwacja. Kraków: Universitas, 2011.
5. Jadzińska, Monika. Tworzywa sztuczne w sztukach wizualnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2019.
6. Kowalik, Anna. “How to Protect Contemporary Artworks Made of Nature or by Nature: Case Studies Concerning the Preservation of Ephemeral Art.” Antennae, no. 46.
7. Laurenson, Pip. “Authenticity, Change and Loss in the Conservation of Time-Based Media Installations.” Tate Papers, no. 6 (Autumn 2006). Accessed May 20, 2022. 
8. Laurenson, Pip, and Vivian van Saaze. “Collecting Performance-Based Art: New Challenges and Shifting Perspectives.” In Performativity in the Gallery: Staging Interactive Encounters, edited by Outi Remes, 27–41. Bern: Peter Lang, 2014.
9. Nowe muzeum sztuki: współczesnej czy nowoczesnej? Miejsca, programy, zadania. Warszawa, 2005.
10. Object – Event – Performance: Art, Materiality, and Continuity Since the 1960s. Edited by Hanna Hölling. New York: Bard Graduate Center, 2022.
11. Poprzęcka, Maria, red. Dzieło sztuki a konserwacja. Kraków: Universitas, 2004.
12. Schädler-Saub, Ursula. “Conservation Ethics Today: Are Our Conservation-Restoration Theories and Practice Ready for the Twenty-First Century? Introductory Notes to Some Central Issues.” Protection of Cultural Heritage 8 (2019): 291–300.
13. Stigter, Sanneke. “Co-Producing Conceptual Art: A Conservator’s Testimony.” Revista de História da Arte – Série W 4 (2015): 103–114.
14. Theory and Practice in the Conservation of Modern and Contemporary Art: Reflections on the Roots and the Perspectives. London, 2010.
15. Szmelter, Iwona. “Współczesna teoria konserwacji i restauracji dóbr kultury. Zarys zagadnień.” Ochrona Zabytków 2 (2006).
16. Szmelter, Iwona. “Nowa rama konceptualna opieki nad dziedzictwem sztuki nowoczesnej.” Biuletyn Konserwatorów Dzieł Sztuki 1–4 (2008).
17. Szmelter, Iwona, et al. Innovative Approach to the Complex Care of Contemporary Art. London–Warsaw, 2012.
18. Szmelter, Iwona, and Wojciech Kowalski. “Wystawiennictwo sztuki nowoczesnej a ochrona integralności utworów.” Muzealnictwo 49 (2008): 20–41.
19. Sztuka dzisiaj. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Warszawa, 2001.
20. Van de Vall, Renée. “The Devil and the Details: The Ontology of Contemporary Art in Conservation Theory and Practice.” The British Journal of Aesthetics 55, no. 3 (2015): 285–302.
21. Van de Vall, Renée, Hanna Hölling, Tatja Scholte, and Sanneke Stigter. “Reflections on a Biographical Approach to Contemporary Art Conservation.” In ICOM-CC Preprints. Lisbon, 2011.
22. Wysocka, Elżbieta. Wirtualne ciało sztuki. Ochrona i udostępnianie dzieł audiowizualnych. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2013.

Wybrane aktualne artykuły i studia przypadków wskazane przez prowadzącego w trakcie semestru