Wykład z
elementami
konwersatorium

Znajomość sztuki współczesnej powszechnej. 

Celem zajęć jest przedstawienie wybranych tendencji i biografii artystycznych kobiet w polu sztuki w wybranych ośrodkach w Europie Centralnej po 1945 r. Poszczególne zjawiska artystyczne, wyrażane zarówno w tradycyjnych jak i tzw. nowych mediach, zostaną omówione w poszerzonym kontekście historycznym i społecznym. W ramach zajęć przedstawiona zostanie historia kobiecej edukacji artystycznej w regionie, historia najważniejszych stowarzyszeń, ugrupowań artystycznych, w których istotną rolę odgrywały kobiety oraz działalność indywidualna artystek w szczególności w Albanii, Bułgarii, byłej Czechosłowacji, byłej Jugosławii, Rumunii, na Węgrzech i w krajach bałtyckich.

W ramach cyklu wykładów, omówione zostaną pola aktywności artystycznej kobiet Albanii, Bułgarii, byłej Czechosłowacji, byłej Jugosławii, Rumunii, na Węgrzech i w krajach bałtyckich. Będziemy koncentrować w szczególności się na rekonstruowaniu historii kobiecej emancypacji poprzez sztukę, analizować uwarunkowania, w których funkcjonowały artystki w regionie. Poszczególne wykłady odpowiadać będą omówieniu kobiecej sceny artystycznej w danym kraju (przyjmując w tym wypadku perspektywę podziałów po 1989 r.) Traktując sztukę kobiet jako punkt wyjścia, analizowane będą pojęcia takie jak: progresywność, awangarda, zapożyczenie, oryginalność, nowoczesność, modernizm i inne.

PROGRAM POSZCZEGÓLNYCH SPOTKAŃ (uwaga:z uwagi na to, że niektóre zajęcia mogą trwać dłużej niż 90 min., harmonogram może ulegać pewnym zmianom, co nie ma wpływu na ogólną zawartość programu semestru)

05.10.2026 - wprowadzenie do herstorii Europy Centralnej. Od sztuki partyzantek do pierwszych prac feministycznych. Sztuka kobiet w Słowenii

12.10.2026 - Od sztuki partyzantek do pierwszych prac feministycznych. Sztuka kobiet w Słowenii - kontynuacja

19.10.2026 - Nie tylko Abramović i Iveković: scena kobieca w Belgradzie i Zagrzebiu

26.10.2026 - Ich własnymi słowami: herstoryczna emancypacja narodowa w republice Macedonii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry i Kosowa

02.11.2026 - kontynuacja

09.11.2026 - Sztuka kobiet w cieniu Sigurimi. Herstorie Albanek

16.11.2026 - Socrealizm, praska wiosna, sztuka po inwazji - herstorie artystek czaskich i słowackich 

30.11.2026 - Socrealizm, praska wiosna, sztuka po inwazji - herstorie artystek czaskich i słowackich 

07.12.2026 - Dlaczego Rumunia jest zupełnie inna? Bukareszt, Kluż-Napoka, Timișoara - główne sceny rumuńskiej sztuki kobiet

14.12.2026 - Ukryte herstorie: od socrealizmu do mecenatu Ludmiły Żivkowej. Co wiemy o sztuce kobiet w Bułgarii 

04.01.2027 - Wolność ponad ograniczeniami: artystki węgierskie

11.01.2027 - Unframed: artystki litewskie, estońskie i łotewskie 

18.01.2027 - powtórzenie materiału

egzamin pisemny: 3 pytania otwarte, do wyboru 2 do napisania w ciągu max. 90 minut

Osoba studencka zna i rozumie podstawowe procesy zachodzące w sztuce powojennej w Europie środkowej w odniesieniu do twórczości kobiet.

Zna kanon nazwisk i prac artystek działających w okresie 1945-1991 w regionie, jak również ich najważniejsze prace. Potrafi umiejscowić je w kontekście społeczno-politycznym, znaleźć różnice i analogie pomiędzy środowiskami artystycznymi. 

- W. Chadwick, Women, Art, and Society, Londyn 2012.

- V. Fremlova, A. Vartecka 'Grey / Gold: Touching', Laben- Bratislava 2025

- K. Hessel, Historia sztuki bez mężczyzn, Marginesy, Warszawa 2022.

- "Miejsce", nr 7, 2021 [Not Yet Written Stories. Women Artists in Central and Eastern Europe].

- "Miejsce" nr 9 2023 [Herstorie sztuki w Polsce].

- Women Artists. The Linda Nochlin Reader, red. M. Reilly, Londyn 2015.

- Kobiety w Polsce 1945-1989. Nowoczesność, równouprawnienie, komunizm, red. K. Stańczak-Wiślicz et al., Universitas, Kraków 2020.

- K. Nasaska, The Sun Breaks the Ice. The life and work of the sculptor Alina Ferdinandy, Kosice,2025.

- K. Neray, Orshi Drozdik 1875-2001, Budapest 2002.

- L. Nochlin, Dlaczego nie było wielkich artystek?, Smak Słowa, Sopot 2023.

- L. Peterajova, Ester Simerova, Liptovski Mikulas, 2014.

- D. Radeva, L. Domozetski, Tekla Aleksieva..., Sofia 2025. 

- A. Sosnowska, M. Zsickla, Ilona Keseru, Susch 2025.

- J. Sosnowska, Poza kanonem. Sztuka polskich artystek 1880-1939, Warszawa 2003.

- Y. Tumbas, "I Am Jugoslovenka!": Feminist Performance Politics During and After Yugoslav Socialism', Machester University Press, 2022

- N. Zgonik, 'Pojmovnikslovenske Umetnosti', Ljubljana 2007.

W zależności od indywidualnych potrzeb osób studenckich.