Katalog ECTS

Konserwacja i restauacja zabytkowej rzeźby ze skał osadowych i krystalicznych - praktyka

Pedagog: Andrzej Kazberuk, dr Agnieszka Zambrzycka
Asystent/ci: mgr Anna Duda-Maczuga, Marcin Witkowski

Pole Opis
Typ przedmiotu Kierunkowy.
Metody dydaktyczne (forma zajęć)

Zajęcia w formie stacjonarnej
Metody dydaktyczne:
- indywidualne i zespołowe prace konserwatorskie przy obiektach zabytkowych z omówieniem efektów
- indywidualne i zespołowe opracowywanie dokumentacji (raporty badań, opis, rysunki, fotografie)
- warsztaty krytyczne – okresowe przeglądy postępów prac przy dokumentacji
- indywidualne i zespołowe projekty badawcze
- tutoring koleżeński
- dialog dydaktyczny
- metoda mistrz-uczeń (student pracuje niemal samodzielnie, nauczyciel nadzoruje i koryguje),
- zespołowa praca konserwatorska nad dużym obiektem (podział zadań: badania, dokumentacja, konserwacja)
- metoda projektu zespołowego (np. wspólny raport z badań specjalistycznych),
- rotacja ról/zadań w projektach zespołowych
- metoda prób i błędów z korektą i pod kontrolą prowadzącego
- mini-prezentacje w pracowni nt. wniosków z własnych działań
- listy zadań opracowane przez studentów do samokontroli pracy
- burza mózgów nad możliwymi rozwiązaniami problemów,
- pokazy technologii konserwatorskich prowadzone przez zaproszonych specjalistów
- seminarium podsumowujące – prezentacja wyników własnych badań i dokumentacji

Zajęcia mogą obejmować działania realizowane poza pracownią (np. montaż, demontaż, prace terenowe), prowadzone w formie zorganizowanych wyjazdów pod nadzorem pedagoga.

Język wykładowy polski;
Liczba punktów ECTS: 10 ECTS gdzie 1 ECTS = 25 godzin
Liczba godzin w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem akademickim 180 godzin w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem akademickim. Każda godzina jest godziną dydaktyczną, czyli trwa 45 minut.
Liczba godzin samodzielnej pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów uczenia się (zgodnie z profilem specyfiki kształcenia na wydziale) 70 godz. pracy samodzielnej studenta. Samodzielna praca studenta obejmuje równoległe prowadzenie procesów dokumentacyjno-projektowych. Studenci kończą dokumentację obiektów rozpoczętych w semestrach wcześniejszych oraz opracowują wnioski końcowe, a równocześnie rozpoczynają dokumentację nowych obiektów, które będą kontynuowane w semestrze 8. W semestrze 7 przygotowywane są raporty z badań specjalistycznych dla nowych realizacji. Prace przy obiektach zabytkowych realizowane są wyłącznie w ramach zorganizowanych zajęć dydaktycznych i pod nadzorem pedagoga, zarówno w pracowni, jak i podczas działań terenowych (np. montaż, demontaż, prace in situ). Student nie podejmuje samodzielnych decyzji ingerujących w substancję zabytkową poza nadzorowanymi zajęciami. Dopuszczalne są jedynie czynności techniczne o charakterze pomocniczym, wcześniej uzgodnione z prowadzącymi. Samodzielność studenta dotyczy przede wszystkim opracowań dokumentacyjnych, analiz, interpretacji wyników badań, uzasadnień projektowych oraz przygotowania prezentacji semestralnych podsumowujących stan realizacji prac i uzasadniających przyjęte rozwiązania konserwatorskie. Na tym etapie widoczny jest wyraźny wzrost samodzielności w zakresie formułowania decyzji projektowych i argumentacji.
Wymagania wstępne

Zaliczony III rok studiów magisterskich na kierunku „konserwacja i restauracja dzieł sztuki” w specjalności "konserwacja i restauracja rzeźby i elementów architektury“.

Cele dydaktyczne (treści programowe, opis przedmiotu)

Przygotowanie do prawidłowego rozpoznania konserwowanego dzieła pod względem historycznym, techniczno-technologicznym, przyczyn i rodzajów zniszczeń.
Nauka opracowania projektu i programu prac konserwatorskich i restauratorskich oraz realizacji założeń programowych projektu.
Nauka wykonania prawidłowej dokumentacji prac konserwatorskich i restauratorskich.

W semestrze 7 studenci równolegle kończą wcześniejsze realizacje oraz rozpoczynają nowe projekty, które są kontynuowane w semestrze 8. Model ten umożliwia doświadczenie pełnego cyklu dokumentacyjno-projektowego oraz stopniowe zwiększanie samodzielności.

Realizacja efektów uczenia się ma charakter pogłębiony i projektowy oraz zakłada wysoki stopień samodzielności studenta w zakresie podejmowania decyzji konserwatorskich.

Forma i sposób zaliczenia przedmiotu (metody i kryteria oceny)

  Ocena technicznego oraz artystycznego poziomu wykonanych prac konserwatorskich
i restauratorskich wraz z oceną dokumentacji tych prac, wg skali ocen umieszczonej w Regulaminie studiów.

10% ceny końcowej stanowi ocena systematyczności, odpowiedzialności zawodowej oraz przestrzegania zasad organizacji pracy (w tym obecności na zajęciach),
90% oceny końcowej stanowi ocena efektów pracy i umiejętności zdobytych przez studenta, na którą składają się następujące składowe:

  • 50% – Ocena prawidłowości wykonanych zabiegów konserwatorskich zgodnie z nabytymi w trakcie ćwiczeń umiejętnościami. Ocena zdolności manualnych, umiejętności obserwacji oraz technicznego i artystycznego poziomu wykonanych prac konserwatorskich.
  • 25% – Ocena wykonanej dokumentacji konserwatorskiej, opartej na analizie obiektu kursowego w trakcie ćwiczeń (p.3-8 wym. końc.) oraz ocena prezentacji multimedialnej obiektu (p.9 wym. końc.)
  • 5% – Ocena stopnia zaangażowania w realizację zadań (przygotowanie do zajęć oraz aktywność w trakcie ich trwania).
  • 5% – Ocena stopnia samowystarczalności podczas pracy oraz umiejętności samodzielnego radzenia sobie z napotkanymi problemami konserwatorskimi.
  • 5% – Ocena umiejętności organizacji pracy, stopnia koncentracji podczas wykonywania zabiegów konserwatorskich i wytrwałości potrzebnej do ich realizacji.
  • 5% – Ocena umiejętności pracy w zespole (umiejętność współpracy, bezkonfliktowe zachowanie, udzielanie pomocy innym).
  • 5% – Ocena umiejętności współpracy z prowadzącym zajęcia, stosowanie się do poleceń pedagogów.
Wymagania końcowe

1. Według wskazań i w zakresie określonym przez pedagogów samodzielne i/lub zespołowe wykonanie prac konserwatorskich i restauratorskich na wybranym zabytku lub zabytkach ze skał krystalicznych oraz osadowych z zastosowaniem różnych metod konserwatorskich i restauratorskich. Zakres prac na dany semestr ustalany przez pedagogów.

2. Obecność na zajęciach w wymiarze co najmniej 75% zajęć.
Zaległości powstałe w wyniku usprawiedliwionych nieobecności w wymiarze większym niż 25% zajęć mogą zostać wyrównane, za zgodą pedagogów prowadzących zajęcia. Sposób i zakres zaliczenia zaległości ustalany jest indywidualnie dla studenta, przez pedagogów prowadzących zajęcia.
Nieobecności nieusprawiedliwione nie mogą przekroczyć 10% godzin zajęć. Nie ma możliwości wyrównywania zaległości powstałych w ich wyniku i wpływają one na obniżenie oceny końcowej.
Każdorazowo po przyjściu na zajęcia student ma obowiązek wpisania się na listę obecności w pracowni z odpowiednią datą (wraz z podaniem dokładnej godziny przyjścia na zajęcia i ewentualną adnotacją o wcześniejszym wyjściu z zajęć). Na podstawie list obecności wystawiana jest ocena za frekwencję na zajęciach.
Student ma obowiązek powiadomić prowadzącego zajęcia o planowanej nieobecności najpóźniej w dniu poprzedzającym zajęcia(szczególnie w sytuacji gdy absencja mogłaby zaburzyć ciągłość pracy na zajęciach i/lub spowodować problemy technologiczne przy pracach na obiekcie zabytkowym). Zgłoszenie nieobecności należy przesłać wiadomością e-mail na konta akademickie prowadzących zajęcia. W przypadku nieplanowanej obecności student ma obowiązek powiadomić prowadzącego zajęcia niezwłocznie gdy jest to możliwe.
Po ustaniu nieobecności dokument poświadczający usprawiedliwienie nieobecności należy przedstawić do wglądu prowadzącemu zajęcia pedagogowi, w celu odnotowania usprawiedliwienia.

3. Poprawne wykonanie badań specjalistycznych podsumowanych poprawnie wykonanym raportem z badań konserwowanego obiektu lub obiektów w ramach ćwiczeń, według zakresu ustalonego z pedagogami, we współpracy z Zakładem Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych (wersja cyfrowa i/lub wydruk komputerowy) Poprawność wykonania badań oraz ich raportu zostaje potwierdzona przez pracowników Zakładu BSiTD

4. Poprawne wykonanie dokumentacji fotograficznej, w tym fotografii specjalistycznych (wersja cyfrowa i/lub wydruk komputerowy), wraz z opisami zdjęć i uporządkowaniem plików na nośnikach, według zakresu ustalonego z pedagogami.
Dokumentacja fotograficzna wykonywana jest we współpracy z Zakładem Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych.

5. Poprawne dokumentowanie fotograficzne i opisowe przebiegu prac konserwatorskich wykonywanych na obiektach zabytkowych i/lub próbnikach/„makietach” w danym semestrze (wersja cyfrowa i/lub wydruk komputerowy), według zakresu ustalonego z pedagogami, wraz z opisami zdjęć i uporządkowaniem plików na nośnikach.

6. Poprawne prowadzenie dziennika prac konserwatorskich obiektu/obiektów kursowych ze skał osadowych i krystalicznych..

7. Poprawne wykonanie dokumentacji rysunkowej obiektu/obiektów kursowych na podstawie wskazań i w zakresie zadanym przez prowadzących zajęcia.

8. Poprawne wykonanie wstępnej wersji całości dokumentacji i/lub ostatecznej wersji wybranych punktów dokumentacji opracowywanego w ramach zajęć kursowych zabytku ze skał osadowych, oraz zabytku ze skał krystalicznych, według zakresu ustalonego z pedagogami (wydruk komputerowy części lub całości dokumentacji oraz poprawnie sformatowana wersja cyfrowa zapisana na dysku katedralnym i/lub na innym wskazanym nośniku).

9. Multimedialna prezentacja związana z obiektami kursowymi, przed prowadzącymi zajęcia i studentami z Katedry z roku III i IV (na tematy wskazane przez pedagogów, obejmujące stan zachowania, przyczyny zniszczeń i warunki przechowywania obiektu/obiektów, cele i założenia konserwacji i restauracji, wnioski z wyników badań, oraz przebieg i efekty przeprowadzonych prac konserwatorskich i restauratorskich na obiekcie/obiektach kursowych).

Literatura obowiązkowa wykorzystywana podczas zajęć

1.      Ciabach J., Żywice i tworzywa sztuczne stosowane w konserwacji zabytków, Toruń 1998.

2.      Łukaszewicz J.W., Badania i zastosowanie związków krzemoorganicznych w konserwacji zabytków kamiennych, Toruń 2002.

3.      Niemcewicz P., Konserwacja wapienia dębnickiego, Toruń 2005.

4.      Procyk W., Marmury królewskie, zjawisko wietrzenia i problemy konserwacji,                                Warszawa 1998.

5.      Zabytki kamienne i metalowe, ich niszczenie i konserwacja profilaktyczna, pod red. W. Domasłowskiego, Toruń 2011.

Literatura uzupełniająca rekomendowana do samodzielnej pracy studenta

1.      Mechay J., Wyprawy szlachetne i kamień sztuczny, Warszawa 1959

2.      Krzemień A., Materiałoznawstwo tworzyw artystycznych i ich konserwacja, Warszawa 1956

3.      Od badań do konserwacji, Materiały konferencji – Toruń 23-24 października 1998, Toruń 2002

4.      Procyk W., Powtórka z konserwacji. Problem trwałości zabiegów a profilaktyka [w:] Ochrona zabytków nr 3, 2000 r.

5.      Procyk W., Badania nad aktywnością przestrzeni mikroporowatych przy próbach nasycania wybranymi impregnatami konserwatorskimi, Warszawa 2013.

6.      Studia i materiały konferencji naukowej studentów konserwacji i restauracji dzieł Kraków, 9 maja 2011 r., t. I pod red. I. Michalik, Studenckie Koło Naukowe Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP w Krakowie, Kraków 2012.

7.      Ślesiński Wł., Konserwacja zabytków sztyki t.2, Rzeźba, Warszawa 1990.

8.      Strzelczyk A., Karbowska-Berent J., Drobnoustroje i owady niszczące zabytki i ich zwalczanie, Toruń 2004r.

Przedmiotowe efekty uczenia się
WiedzaUmiejętnościKompetencje

Realizacja efektów uczenia się w zakresie wiedzy (KW_04–KW_08) odbywa się w przedmiocie: „Konserwacja i restauracja zabytkowej rzeźby ze skał osadowych i krystalicznych – teoria”. Wiedza ta stanowi podstawę realizacji efektów w zakresie umiejętności i kompetencji społecznych w niniejszym przedmiocie praktycznym.

KU_03  wykonać profesjonalną dokumentacje opisową, fotograficzną, rysunkową, konserwowanego obiektu wykorzystując również technikę komputerową.

KU_04  zinterpretować i opisać konserwowane dzieło sztuki pod względem historycznym, stylistycznym, ikonograficznym, budowy technologicznej i techniki wykonania wykorzystując własną wiedzę, literaturę przedmiotu, dostępne źródła, wyniki badań specjalistycznych.

KU_05  przedstawić spójny projekt prac przy konserwowanym obiekcie uwzględniający jego historię, stylistykę, ikonografię, budowę technologiczną, technikę wykonania, rodzaje i zakres zniszczeń, funkcję, użycie właściwych materiałów i metod konserwatorskich, uzasadnienie usunięcia bądź pozostawienia późniejszych przekształceń, zakres i rodzaj interwencji restauratorskich.

KU_06  wykonać na wysokim poziomie technicznym konieczne prace konserwatorskie, powstrzymujące procesy niszczenia i wzmacniające materialną strukturę dzieła,
w bezpieczny sposób usuwać późniejsze nawarstwienia nie narażając na uszkodzenie jego oryginalnej struktury.

KU_07  wykonać na wysokim poziomie artystycznym konieczne prace restauratorskie
w zakresie uzupełniania ubytków materii i formy artystycznej dzieła stosując różne materiały i techniki retuszu oraz rekonstrukcji, przedstawić propozycję jego aranżacji
i ekspozycji.

KU_08  zorganizować warsztat i odpowiednie warunki pracy, posługiwać się specjalistycznymi urządzeniami i narzędziami przestrzegając zasad bhp.

KK_02  realizacji prac w interdyscyplinarnym zespole z poszanowaniem zasad etyki zawodowej i obowiązujących przepisów, współpracy z innymi specjalistami, przedstawicielami służby ochrony zabytków, koordynacji zadań, wykorzystania w różnych sytuacjach podstawowych pojęć i zasad z zakresu prawa własności intelektualnej (prawa własności przemysłowej, prawa autorskiego, itp.).

KK_03 wypowiadania się w formie słownej i pisemnej na tematy związane ze sztuką, wystąpień publicznych, dyskusji, przygotowania prezentacji z zakresu ochrony i konserwacji dzieł sztuki.

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się
WiedzaUmiejętnościKompetencje

Weryfikacja osiągnięcia efektów uczenia się ma charakter kompleksowy i projektowy oraz obejmuje ocenę samodzielnie prowadzonych prac konserwatorskich i restauratorskich wraz z pełną dokumentacją.
Weryfikacja ma charakter zarówno ciągły (korekty etapowe), jak i podsumowujący – obejmujący ocenę końcową całego procesu konserwatorskiego.
Weryfikacja obejmuje ocenę zdolności studenta do samodzielnego projektowania i realizowania prac konserwatorskich oraz odpowiedzialnego podejmowania decyzji zawodowych w warunkach zbliżonych do praktyki profesjonalnej.
Ocenie podlega również odpowiedzialność za powierzone zadania, świadomość etyczna oraz gotowość do współpracy w środowisku zawodowym, właściwa dla zawodu konserwatora dzieł sztuki.

Efekty KU_03–KU_05 weryfikowane są poprzez ocenę kompletnej dokumentacji konserwatorskiej, obejmującej raport z badań, analizę przyczyn zniszczeń, projekt prac, uzasadnienie doboru metod oraz kosztorys. Ocenie podlega trafność diagnozy, logiczna spójność projektu oraz umiejętność podejmowania decyzji konserwatorskich.

Efekty KU_06–KU_07 weryfikowane są poprzez ocenę poziomu technicznego i artystycznego wykonanych zabiegów, ze szczególnym uwzględnieniem samodzielności, adekwatności doboru technologii oraz odpowiedzialności za zachowanie substancji zabytkowej.

Efekt KU_08 oceniany jest poprzez analizę organizacji pracy przy większych realizacjach zespołowych, umiejętność koordynacji zadań oraz bezpieczne stosowanie specjalistycznych urządzeń.

Efekty KK_02–KK_03 weryfikowane są poprzez ocenę współpracy w interdyscyplinarnym zespole, udział w seminarium podsumowującym oraz publiczną prezentację wyników prac wraz z uzasadnieniem przyjętych rozwiązań.

Informacja: tygodniowa liczba godzin ćwiczeń lub wykładów, liczba punktów ECTS przynależna przedmiotowi oraz informacje o formie i zaliczeniu przedmiotu zawarte są w programie studiów.


Lista studiów

studia status czas[h] ECTS forma zaliczenie
Konserwacja i Restauracja Dzieł Sztuki / konserwacja i restauracja rzeźby kamiennej i elementów architektury s.7 o 180 10 ćw. 180h
ćw. [egz.]


Semestr 2026/27-Z (Z-zimowy,L-letni)
Kod kursu: #38.33063