Katalog ECTS

Konserwacja i restauacja zabytkowej rzeźby ze skał osadowych i krystalicznych - teoria

Pedagog: Andrzej Kazberuk, dr Agnieszka Zambrzycka
Asystent/ci: mgr Anna Duda-Maczuga, Marcin Witkowski

Pole Opis
Typ przedmiotu Kierunkowy.
Metody dydaktyczne (forma zajęć)

Zajęcia w formie stacjonarnej
Metody dydaktyczne:

  • wykład klasyczny z pytaniami i odpowiedziami, z wykorzystaniem prezentacji multimedialnych;
  • analiza przykładów ilustrujących budowę technologiczną, stan zachowania oraz przyczyny niszczenia zabytkowych obiektów kamiennych;
  • omówienie metod badań, dokumentowania i konserwacji obiektów kamiennych;
  • konwersatorium dotyczące studiów przypadków (np. analiza dokumentacji wcześniejszych konserwacji);
  • zadania typu „odwrócona klasa” – samodzielna lektura wskazanych fragmentów literatury, ich przedstawienie i omówienie podczas zajęć;
  • warsztat akademicki dotyczący analizy literatury i przygotowania wypowiedzi naukowej;
  • proseminaria studenckie (przygotowanie i wygłoszenie referatu z prezentacją multimedialną);
  • dyskusja dydaktyczna i konsultacje.
Język wykładowy polski;
Liczba punktów ECTS: 2 ECTS, gdzie 1 ECTS = 25 godzin
Liczba godzin w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem akademickim 30 godzin w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem akademickim. Każda godzina jest godziną dydaktyczną, czyli trwa 45 minut.
Liczba godzin samodzielnej pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów uczenia się (zgodnie z profilem specyfiki kształcenia na wydziale) 20 godzin samodzielnej pracy studenta Samodzielna praca studenta obejmuje analizę wskazanej literatury obowiązkowej i uzupełniającej, w tym szczególnie wybranych zagadnień zawartych w publikacji Zabytki kamienne i metalowe, ich niszczenie i konserwacja profilaktyczna, red. W. Domasłowski, Toruń 2011.oraz przygotowanie pracy proseminaryjnej na zadany temat. Student opracowuje konspekt wypowiedzi, przygotowuje referat i prezentację multimedialną. Praca własna obejmuje również przygotowanie do konwersatoriów i dyskusji oraz zadań typu „odwrócona klasa”. Zakres pracy własnej ma charakter wprowadzający i porządkujący wiedzę oraz stanowi pierwszy etap rozwijania umiejętności analizy literatury specjalistycznej i formułowania wypowiedzi naukowej.
Wymagania wstępne

Zaliczony II rok studiów magisterskich na kierunku „konserwacja i restauracja dzieł sztuki” w specjalności "konserwacja i restauracja rzeźby i elementów architektury“.

Cele dydaktyczne (treści programowe, opis przedmiotu)

Przekazanie wiedzy dotyczące konserwacji i restauracji rzeźby kamiennej i elementów architektury ze skał osadowych i krystalicznych z zakresu:

  • zasad opracowywania dokumentacji konserwatorskiej (opisowej, rysunkowej i fotograficznej przed, w trakcie i po konserwacji i restauracji) oraz omówienie możliwości korzystania ze współczesnych metod tworzenia dokumentacji obiektów zabytkowych
  • umiejętności analizowania stanu zachowania na potrzeby określania i planowania rodzaju i zakresu badań specjalistycznych, wraz z typowaniem miejsc pobrania prób do badań.

Przekazanie wiedzy dotyczącej konserwacji i restauracji rzeźby kamiennej i elementów architektury ze skał osadowych (wapieni i piaskowców) z zakresu:

  • określenia budowy technologicznej i techniki wykonania ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących obiektów konserwowanych w ramach praktycznych zajęć kursowych
  • określenia i prezentacji stanu zachowania, rodzajów destrukcji oraz przyczyn zniszczeń, oparte na analizie: przeprowadzanych badań, budowy technologicznej, warunków ekspozycji (bez czynników mikrobiologicznych)
  • kolejności zabiegów, podstawowych metod i rodzajów używanych materiałów konserwatorskich ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących obiektów konserwowanych w ramach praktycznych zajęć kursowych.

Przekazywana wiedza jest częściowo uwarunkowana rodzajem obiektów kursowych poddawanych zabiegom konserwacji i restauracji w bieżącym semestrze w Pracowni Konserwacji i Restauracji Rzeźby Kamiennej i Elementów Architektury.

Realizacja efektów uczenia się w semestrze 5 stanowi etap wprowadzający i porządkujący wiedzę, która będzie rozwijana i pogłębiana w kolejnych semestrach

Forma i sposób zaliczenia przedmiotu (metody i kryteria oceny)

Metoda zaliczenia: Egzamin

Forma zaliczenia: Ocena

Sposób przeprowadzenia egzaminu:

Egzamin w formie oceny indywidualnego opracowania wybranego zagadnienia związanego z treściami przedmiotu, na którą składają się prezentacja multimedialna oraz towarzysząca jej samodzielna wypowiedź ustna studenta (proseminarium).

Ocena końcowa ustalana jest na podstawie kryteriów przedstawionych poniżej, zgodnie ze skalą ocen określoną w Regulaminie studiów.

Metody weryfikacji efektów uczenia się w ramach proseminarium:

Weryfikacja osiągnięcia przedmiotowych efektów uczenia się w ramach proseminarium odbywa się na podstawie

1. Oceny merytorycznej przygotowanego opracowania tematu, ze szczególnym uwzględnieniem poprawności przedstawionych informacji, właściwego wykorzystania literatury przedmiotu oraz umiejętności selekcji, analizy i syntezy wiedzy.

2. Oceny prezentacji multimedialnej i towarzyszącej jej samodzielnej wypowiedzi ustnej, uwzględniającej stopień rozumienia omawianych zagadnień, logiczną strukturę wypowiedzi oraz poprawność stosowanej terminologii specjalistycznej.

3. Oceny odpowiedzi na ewentualne pytania prowadzących zadawane po prezentacji, w szczególności w celu wyjaśnienia lub doprecyzowania przedstawionych treści oraz sprawdzenia rozumienia omawianych procesów i występujących między nimi zależności.

Tematy proseminarium zimowego dla III roku (2026/2027).

Podstawowa literatura: Zabytki kamienne i metalowe, ich niszczenie i konserwacja profilaktyczna, red. W. Domasłowski, Toruń 2011.

I. Fragment rozdziału 3, Czynniki niszczące kamienie: 3.3. Sole rozpuszczalne w wodzie, s.. 107-116 i 3.6. Korodujące elementy metalowe, s.129 -134, student/ka:…., opiekun:……

II. Fragment rozdziału 3, Czynniki niszczące kamienie: 3.2. Gazy atmosferyczne
i zanieczyszczenia powietrza, s. 98-107 oraz 3.5.Czynniki mechaniczne, s.128, student/ka:……, opiekun:……

III. Fragment rozdziału3: Czynniki niszczące kamienie: 3.1. Woda, s.89-98 i 3.4
i Zmiany temperatury, s.117-127, student/ka:……, opiekun:……..

IV. Rozdział 4, Patyna, mechanizm jej powstania i właściwości, s. 163 – 182, student/ka:……, opiekun:……..

Podstawą opracowania poszczególnych tematów jest wskazana literatura, przy czym prezentowane zagadnienia należy odnosić przede wszystkim do wapieni i piaskowców. Zaleca się korzystanie również z dodatkowej literatury specjalistycznej i materiałów źródłowych.

Wymagania dotyczące przygotowania referatu:
Student przygotowuje 20–25-minutową prezentację multimedialną połączoną z samodzielną wypowiedzią ustną, bez odczytywania treści ze slajdów lub przygotowanego tekstu. Dopuszcza się korzystanie z planu wypowiedzi.
Po zakończeniu prezentacji prowadzący mogą, w razie potrzeby, zadać studentowi dodatkowe pytania dotyczące przedstawionego zagadnienia. Pytania służą wyjaśnieniu lub doprecyzowaniu treści wypowiedzi oraz weryfikacji stopnia zrozumienia omawianych problemów

Obowiązkowym elementem przygotowania jest opracowanie konspektu wypowiedzi i jego konsultacja z opiekunem merytorycznym w celu weryfikacji zakresu i poprawności opracowania na wstępnym etapie pracy. Dopuszcza się również przedstawienie opiekunowi pełnego tekstu planowanej wypowiedzi.

Konsultacje mogą odbywać się bezpośrednio lub drogą elektroniczną.

Prezentacja powinna zawierać odpowiednio dobrany materiał fotograficzny i rysunkowy, wspierający merytoryczne przedstawienie zagadnienia, oraz bibliografię wykorzystanych źródeł. W przypadku korzystania z artykułów dostępnych w formie cyfrowej student przekazuje również ich kopie prowadzącym.

Konspekt należy przekazać opiekunowi najpóźniej w przedostatnim tygodniu zajęć, a prezentację multimedialną wszystkim prowadzącym zajęcia w pracowni najpóźniej na dzień przed terminem proseminarium.

Kryteria oceny:

zgodność treści referatu z przydzielonym tematem;

poprawność merytoryczna, rzetelność i zakres przedstawionych informacji;

stopień zrozumienia omawianych procesów i zjawisk oraz występujących między nimi zależności;

umiejętność selekcji, analizy i syntezy informacji pochodzących z literatury przedmiotu;

właściwe rozpoznanie i przedstawienie najważniejszych zagadnień związanych z omawianym tematem;

logiczna struktura, płynność i samodzielność wypowiedzi oraz poprawność stosowanej terminologii specjalistycznej;

adekwatność i wartość merytoryczna wykorzystanego materiału ilustracyjnego;

właściwy dobór i wykorzystanie źródeł bibliograficznych, w tym dodatkowej literatury specjalistycznej;

przestrzeganie ustalonego czasu prezentacji.

umiejętność merytorycznego wyjaśnienia i doprecyzowania przedstawionych zagadnień w odpowiedzi na dodatkowe pytania prowadzących, jeżeli zostały zadane

Wymagania końcowe

Opanowanie i rozumienie treści programowych realizowanych w semestrze, w szczególności zagadnień dotyczących budowy technologicznej, stanu zachowania, przyczyn niszczenia oraz podstaw dokumentowania i konserwacji zabytkowych obiektów kamiennych.

Uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu w formie proseminarium, zgodnie z zasadami i kryteriami określonymi w punkcie „Forma i sposób zaliczenia przedmiotu”.

Uczestnictwo w zajęciach jest obowiązkowe. Dopuszczalny limit nieobecności wynosi 25% łącznej liczby godzin dydaktycznych przewidzianych dla przedmiotu, z zaokrągleniem w dół do pełnej godziny dydaktycznej. W semestrze 5 limit ten wynosi 7 godzin dydaktycznych.

W uzasadnionych przypadkach losowych limit nieobecności może zostać zwiększony za zgodą właściwego prodziekana, zgodnie z § 10 Regulaminu studiów ASP w Warszawie. Sposób i termin wyrównania zaległości wynikających z nieobecności określa prowadzący zajęcia.
Zajęcia teoretyczne realizowane są zgodnie z harmonogramem pracowni. Poszczególne wykłady mogą odbywać się w różnych dniach tygodnia i mieć zróżnicowany czas trwania, przy zachowaniu łącznego wymiaru godzin określonego w programie studiów.

Literatura obowiązkowa wykorzystywana podczas zajęć

1.      Jarmontowicz A., Krzywobłocka - Laurow R., Lehmann J., Piaskowiec wzabytkowej architekturze i rzeźbie, Warszawa 1994.

2.      Konserwacja kamiennych obiektów zabytkowych, Materiały z konferencji naukowej i Pierwszego Zjazdu Absolwentów, pod. red. W.Łukaszewicz, Toruń 1993.

3.      Problemy konserwacji elewacji budowli zabytkowych, Materiały z sesji naukowej- Kraków, 9-10 maja 1996, Wiadomości Konserwatorskie Województwa Krakowskiego nr 5, Kraków 1996.

4.      Wanat – Zakrzewska M, Usuwanie nawarstwień gipsowych z wapieni za pomocą węglanów amonu [w:] Zabytkoznawstwo i konserwatorstwo IX, Nauki humanistyczno – społeczne, zeszyt 11 - 1980, Toruń 1980. 

5.      Zabytki kamienne i metalowe, ich niszczenie i konserwacja profilaktyczna, pod red. W. Domasłowskiego, Toruń 2011.

Literatura uzupełniająca rekomendowana do samodzielnej pracy studenta

1.      Domasłowski W., Zasady konserwacji murów ceglanych i kamiennych detali architektonicznych, [w:] Ochrona zabytków nr 1, 2005.

2.      Guzow B., Porosty a zabytki, [w:] Ochrona zabytków nr 4, 1997.

3.      Jędrzejewska S., Rudniewski P., Wawrzeńczak A., Substancje szkodliwe dla zdrowia stosowane przy konserwacji dzieł sztuki, Warszawa 1974.

4.      Lehmann J., Chemiczne aspekty niszczenia i ochrony kamiennych reliktów architektury, [w:] Ochrona zabytków nr 1, 1995.

5.      Lehmann J., Zagrożenie zabytków przez skażenie środowiska,[w:] Ochrona zabytków nr 1, 1998.

6.      Strzelczyk A., Karbowska-Berent J., Drobnoustroje i owady niszczące zabytki i ich zwalczanie, Toruń 2004r.

7.      Wiśniewski J., Ochrona i konserwacja zabytków budownictwa a zagrożenia ekologiczne, [w:] Ochrona zabytków nr 2, 1991.

8.      Zambrzycka A., Znaczenie mikroklimatu w procesie niszczenia kamiennych obiektów zabytkowych [w:] Sztuka cmentarna, pod red. O. Czernera, i. J.Juszkiewicz, Wrocław 1995.

Przedmiotowe efekty uczenia się
WiedzaUmiejętnościKompetencje

Po zakończeniu semestru student:

  • Zna zasady opracowywania dokumentacji konserwatorskiej obiektów kamiennych, obejmującej część opisową, rysunkową i fotograficzną, oraz rozumie możliwości wykorzystania współczesnych metod dokumentowania.
  • Potrafi wyjaśnić zależności między budową technologiczną, techniką wykonania i właściwościami skał osadowych, a stanem zachowania zabytkowych obiektów kamiennych.
  • Rozpoznaje i charakteryzuje podstawowe rodzaje zniszczeń obiektów wykonanych z wapieni i piaskowców oraz wyjaśnia ich przyczyny, z uwzględnieniem warunków ekspozycji.
  • Rozumie znaczenie badań specjalistycznych w rozpoznawaniu stanu zachowania obiektu i potrafi uzasadnić potrzebę ich wykonania oraz wskazać miejsca pobrania próbek.
  • Zna podstawowe metody i materiały stosowane w konserwacji i restauracji zabytkowych obiektów ze skał osadowych oraz rozumie zasady ustalania kolejności zabiegów.
  • Potrafi samodzielnie opracować i przedstawić wybrane zagadnienie teoretyczne z zakresu konserwacji rzeźby kamiennej na podstawie literatury specjalistycznej, posługując się właściwą terminologią.


KW_04 zna i rozumie złożoną budowę jednostkowego dzieła sztuki w kontekście struktury materialnej, formy artystycznej, przekazu ideowego, funkcji, uwarunkowań historycznych.
KW_05 zna i rozumie przyczyny i rodzaje zniszczeń powstających w materii dzieł sztuki, zasady postawienia prawidłowej diagnozy stanu zachowania oraz opracowania projektu konserwacji i restauracji, zasady i rodzaje dokumentowania dzieła przed, w trakcie i po konserwacji.
KW_06 zna i rozumie zasady doboru właściwych środków i metod konserwatorskich, zasady ich wykorzystania w danej sytuacji z uwzględnieniem możliwych zagrożeń dla konserwowanego dzieła.
KW_07 zna i rozumie zagadnienia dotyczące restauracji w tym możliwych rozwiązań estetycznych i aranżacyjnych konserwowanego dzieła w zależności od zakresu zachowania warstw oryginalnych, jego funkcji i przeznaczenia.
KW_08 zna i rozumie zasady bezpiecznego eksponowania, przechowywania, transportowania dzieł sztuki i zabytków oraz zasady prewencji konserwatorskiej.

 https://wkirds.asp.waw.pl/wydzialowa-komisja-ds-jakosci-ksztalcenia/

 

Po zakończeniu semestru student:

  • jest gotów do odpowiedzialnego podejścia do rozpoznawania i dokumentowania stanu zachowania zabytkowych obiektów kamiennych, ze świadomością znaczenia rzetelności i kompletności gromadzonych informacji;
  • jest gotów do krytycznej oceny własnej wiedzy oraz korzystania z literatury specjalistycznej i konsultacji w przypadku zagadnień wymagających pogłębionego rozpoznania;
  • jest gotów do rzetelnego prezentowania zagadnień konserwatorskich, z poszanowaniem zasad korzystania ze źródeł naukowych i dokumentacyjnych oraz odpowiedzialnością za poprawność przekazywanych informacji.


KK_03 wypowiadania się w formie słownej i pisemnej na tematy związane ze sztuką, wystąpień publicznych, dyskusji, przygotowania prezentacji z zakresu ochrony i konserwacji dzieł sztuki.

 

https://wkirds.asp.waw.pl/wydzialowa-komisja-ds-jakosci-ksztalcenia/

 

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się
WiedzaUmiejętnościKompetencje

Weryfikacja szczegółowych przedmiotowych efektów uczenia się, powiązanych z efektami kierunkowymi KW_04-KW_08 oraz KK_03, w semestrze 5 ma charakter bieżący i etapowy. Odbywa się podczas wykładów i konwersatoriów poprzez pytania prowadzących, dyskusje problemowe, analizę omawianych przypadków konserwatorskich oraz wspólne omawianie literatury specjalistycznej. Umożliwia to ocenę stopnia rozumienia przekazywanych treści, rozpoznawania zależności między omawianymi zagadnieniami oraz posługiwania się właściwą terminologią specjalistyczną.

Podstawową formą weryfikacji końcowej jest egzamin w formie proseminarium opisany w pozycjach „wymagania końcowe” oraz „forma i sposób zaliczenia przedmiotu”

Efekty KW_04–KW_05 weryfikacja poprzez pytania i dyskusje dotyczące budowy technologicznej obiektów kamiennych, przyczyn i mechanizmów ich niszczenia, zasad diagnozowania stanu zachowania oraz dokumentacji konserwatorskiej, a także ocenę merytoryczną opracowanego referatu dotyczącego wybranego zagadnienia z zakresu przyczyn zniszczeń kamienia, mechanizmów degradacji. Ocenie podlega poprawność merytoryczna, wykorzystanie literatury, umiejętność syntezy informacji oraz właściwe stosowanie terminologii specjalistycznej.

Efekty KW_06–KW_07 weryfikacja poprzez pytania problemowe, analizę przypadków konserwatorskich i dyskusje dotyczące zasad doboru metod i materiałów konserwatorskich, kolejności zabiegów oraz możliwych rozwiązań restauratorskich, z uwzględnieniem stanu zachowania i funkcji obiektu.
.
Efekt KW_08 weryfikacja poprzez pytania i dyskusje dotyczące wpływu warunków środowiskowych na stan zachowania obiektów zabytkowych oraz zasad konserwacji prewencyjnej, bezpiecznej ekspozycji, przechowywania i transportowania obiektów.

 

Efekt KK_03 weryfikacja poprzez ocenę przygotowania i przedstawienia referatu proseminaryjnego, samodzielności wypowiedzi, stosowania terminologii specjalistycznej oraz udziału w dyskusjach podczas zajęć.

Informacja: tygodniowa liczba godzin ćwiczeń lub wykładów, liczba punktów ECTS przynależna przedmiotowi oraz informacje o formie i zaliczeniu przedmiotu zawarte są w programie studiów.


Lista studiów

studia status czas[h] ECTS forma zaliczenie
Konserwacja i Restauracja Dzieł Sztuki / konserwacja i restauracja rzeźby kamiennej i elementów architektury s.5 o 30 2 w. 30h
w. [egz.]


Semestr 2026/27-Z (Z-zimowy,L-letni)
Kod kursu: #38.33117