| Pole | Opis | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Typ przedmiotu | kierunkowy | ||||||
| Metody dydaktyczne (forma zajęć) |
Wykład oparty o prezentację i analizę materiału wizualnego, oraz tekstów źródłowych. |
||||||
| Język wykładowy | polski; | ||||||
| Liczba punktów ECTS: | 2 | ||||||
| Liczba godzin w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem akademickim | 30 h. semestr zimowy; 30 h. semestr letni | ||||||
| Liczba godzin samodzielnej pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów uczenia się (zgodnie z profilem specyfiki kształcenia na wydziale) | 30 h. semestr zimowy; 30 h. semestr letni | ||||||
| Wymagania wstępne |
Podstawowa wiedza z zakresu historii sztuki; pomyślenie zakończony dotychczasowy tok studiów |
||||||
| Cele dydaktyczne (treści programowe, opis przedmiotu) |
Zapoznanie studentów z historią grafiki projektowej jako dyscypliny związanej z rozwojem i ewolucją form wizualnych, procesów komunikacyjnych oraz technologii reprodukcji obrazu na tle przemian kulturowych i cywilizacyjnych od początku XIX wieku do współczesności. Rozumienie procesów i mechanizmów stojących za rozwiązaniami projektowymi, umiejętność rozpoznania i opisu etapów rozwoju szkół, stylów i metod projektowania na przestrzeni ostatnich 200 lat. Nabycie przez studentów wiedzy dotyczącej celów stawianych projektantowi i metod ich osiągania na podstawie omówienia biografii oraz dorobku najwybitniejszych projektantów graficznych. Historia grafiki projektowej od mementu jej narodzin jako samodzielnej dyscypliny, obejmującej dziedziny projektowania ściśle związanych z reklamą, grafiką wydawniczą, typografią, propagandą polityczną i agitacją społeczną.
Kurs poświęcony jest historii projektowania graficznego od narodzin nowoczesnej komunikacji wizualnej w XIX wieku po praktyki współczesne. Ujęcie Kurs poświęcony jest historii projektowania graficznego od narodzin nowoczesnej komunikacji wizualnej w XIX wieku po praktyki współczesne. Ujęcie chronologiczne i problemowe pozwala analizować przemiany społeczne, polityczne, technologiczne i kulturowe kształtujące projektowanie graficzne jako dyscyplinę. Kurs wprowadza studentów w wybrane zagadnienia współczesnych badań nad projektowaniem oraz podstawowe metody analizy projektów graficznych, uwzględniające ich formę, funkcję i kontekst. Istotnym elementem jest również krytyczne spojrzenie na sposoby konstruowania historii projektowania i jej kanonu. Historia projektowania przedstawiana jest poprzez wybrane przykłady z różnych kontekstów geograficznych, ze szczególnym uwzględnieniem Polski, Europy, Stanów Zjednoczonych, Japonii i Korei. Kurs obejmuje również wybrane zagadnienia dotyczące typografii, plakatu, fotografii, projektowania książki oraz systemów identyfikacji i informacji. Celem kursu jest rozwijanie umiejętności krytycznej analizy projektowania graficznego w jego kontekście historycznym, społecznym i kulturowym oraz wykorzystywania wiedzy historycznej i teoretycznej w praktyce projektowej. Wiedza historyczna ma wspierać świadome podejmowanie decyzji projektowych oraz rozumienie roli i odpowiedzialności projektanta.
1. „Poważna zabawa” czyli po co grafikowi zajęcia z historii projektowania graficznego? 2. Czym jest projektowanie graficzne? Kim jest projektant graficzny / projektantka graficzna / graficzka projektowa / grafik projektowy? Terminy, definicje, metody 3. Od sztuki reklamy do „maszyny reklamowej” — narodziny nowoczesnego plakatu – Jules Chéret, Henri de Toulouse-Lautrec, Leonetto Cappiello, A.M. Cassandre, Lucian Bernhard… 4. Jak zaprojektować państwo? – rola projektowania graficznego w kształtowaniu tożsamości narodowej – Polska okresu międzywojennego, „szwajcarski raj”, japońska modernizacja 5. Projektowanie nowoczesnego świata — awangarda lat 20. i 30. – nowe języki obrazu, typografii i komunikacji wizualnej 6. Polska awangarda i intermedialność na przykładzie „Europy” Anatola Sterna (tom wierszy), Mieczysława Szczuki i Teresy Żarnowerówny (książka) oraz Franciszki i Stefana Themersonów (film) 7. Bauhaus, Nowa Typografia — czysty funkcjonalizm czy również forma ekspresji artystycznej? 8. Fotografia — od typofoto do wystawy jako sztuki projektowania graficznego 9. Rosyjska awangarda i socrealizm — zerwanie czy ciągłość? 10. Między socrealizmem a surrealizmem - plakat jako autorska wypowiedź - „polska szkoła plakatu”: Tadeusz Trepkowski, Jan Lenica, Henryk Tomaszewski 11. „Jak kwiatek do kożucha”? Plakat filmowy wobec powojennej polityki kulturalnej, zimnej wojny, tradycji i instytucji 12. Szwajcarski styl / Styl Międzynarodowy — obiektywizm i subiektywizm – Müller-Brockmann, Emil Ruder, Armin Hofmann, związki z Wojciechem Zamecznikiem 13. USA — projektowanie między reklamą, kulturą masową i krytyką konsumpcji: Paul Rand, Saul Bass, Milton Glaser 14. Projektowanie zaangażowane – Grapus, Alain Le Quernec i wpływ pedagogiki Henryka Tomaszewskiego na francuskie projektowanie graficzne; Roman Cieślewicz 15. Projektantki graficzne / graficzki — dlaczego tak niewiele z nich zapisało się w historii? 16. Od plakatu propagandowego przez plakat kulturalny wykorzystujący metaforę i aluzję polityczną do kampanii graficznej „Solidarności” i projektowania okresu transformacji 17. Postmodernizm i rewolucja cyfrowa — bunt przeciwko modernistycznym zasadom – Wolfgang Weingart, April Greiman, Nevil Brody, David Carson 18. „Litery są wszędzie” — projektowanie krojów pisma – projektowanie z krojami pisma 19. Od wystawy do kanonu — biennale, konkursy plakatu, wystawy i instytucjonalizacja projektowania graficznego. Kto decyduje o tym, czy dany projekt jest sztuką? 20. Projektant i klient — kto naprawdę projektuje? 21. Jak korzystać z tradycji, aby projektować nowocześnie? — lekcja Japończyków 22. Czy istnieje uniwersalny język projektowania? — typografia wielojęzyczna i projektowanie między kulturami – André Baldinger i projektowanie krojów pisma dla języka koreańskiego i japońskiego 23. Projektowanie książki — od organizacji informacji do art booka 24. Projektowanie marki — projektowanie systemów identyfikacji i informacji: Karol Śliwka, Roman Duszek, Paul Rand, Otl Aicher 25. Kto projektuje protest w XXI wieku? — od plakatu politycznego do komunikacji społecznej 26. Projektowanie po globalizacji — między globalnym systemem a lokalnym kontekstem Kurs poświęcony jest historii projektowania graficznego od narodzin nowoczesnej komunikacji wizualnej w XIX wieku po praktyki współczesne. Ujęcie chronologiczne i problemowe pozwala analizować przemiany społeczne, polityczne, technologiczne i kulturowe kształtujące projektowanie graficzne jako dyscyplinę. Kurs wprowadza studentów w wybrane zagadnienia współczesnych badań nad projektowaniem oraz podstawowe metody analizy projektów graficznych, uwzględniające ich formę, funkcję i kontekst. Istotnym elementem jest również krytyczne spojrzenie na sposoby konstruowania historii projektowania i jej kanonu. Historia projektowania przedstawiana jest poprzez wybrane przykłady z różnych kontekstów geograficznych, ze szczególnym uwzględnieniem Polski, Europy, Stanów Zjednoczonych, Japonii i Korei. Kurs obejmuje również wybrane zagadnienia dotyczące typografii, plakatu, fotografii, projektowania książki oraz systemów identyfikacji i informacji. Celem kursu jest rozwijanie umiejętności krytycznej analizy projektowania graficznego w jego kontekście historycznym, społecznym i kulturowym oraz wykorzystywania wiedzy historycznej i teoretycznej w praktyce projektowej. Wiedza historyczna ma wspierać świadome podejmowanie decyzji projektowych oraz rozumienie roli i odpowiedzialności projektanta.
1. „Poważna zabawa” czyli po co grafikowi zajęcia z historii projektowania graficznego? 2. Czym jest projektowanie graficzne? Kim jest projektant graficzny / projektantka graficzna / graficzka projektowa / grafik projektowy? Terminy, definicje, metody 3. Od sztuki reklamy do „maszyny reklamowej” — narodziny nowoczesnego plakatu – Jules Chéret, Henri de Toulouse-Lautrec, Leonetto Cappiello, A.M. Cassandre, Lucian Bernhard… 4. Jak zaprojektować państwo? – rola projektowania graficznego w kształtowaniu tożsamości narodowej – Polska okresu międzywojennego, „szwajcarski raj”, japońska modernizacja 5. Projektowanie nowoczesnego świata — awangarda lat 20. i 30. – nowe języki obrazu, typografii i komunikacji wizualnej 6. Polska awangarda i intermedialność na przykładzie „Europy” Anatola Sterna (tom wierszy), Mieczysława Szczuki i Teresy Żarnowerówny (książka) oraz Franciszki i Stefana Themersonów (film) 7. Bauhaus, Nowa Typografia — czysty funkcjonalizm czy również forma ekspresji artystycznej? 8. Fotografia — od typofoto do wystawy jako sztuki projektowania graficznego 9. Rosyjska awangarda i socrealizm — zerwanie czy ciągłość? 10. Między socrealizmem a surrealizmem - plakat jako autorska wypowiedź - „polska szkoła plakatu”: Tadeusz Trepkowski, Jan Lenica, Henryk Tomaszewski 11. „Jak kwiatek do kożucha”? Plakat filmowy wobec powojennej polityki kulturalnej, zimnej wojny, tradycji i instytucji 12. Szwajcarski styl / Styl Międzynarodowy — obiektywizm i subiektywizm – Müller-Brockmann, Emil Ruder, Armin Hofmann, związki z Wojciechem Zamecznikiem 13. USA — projektowanie między reklamą, kulturą masową i krytyką konsumpcji: Paul Rand, Saul Bass, Milton Glaser 14. Projektowanie zaangażowane – Grapus, Alain Le Quernec i wpływ pedagogiki Henryka Tomaszewskiego na francuskie projektowanie graficzne; Roman Cieślewicz 15. Projektantki graficzne / graficzki — dlaczego tak niewiele z nich zapisało się w historii? 16. Od plakatu propagandowego przez plakat kulturalny wykorzystujący metaforę i aluzję polityczną do kampanii graficznej „Solidarności” i projektowania okresu transformacji 17. Postmodernizm i rewolucja cyfrowa — bunt przeciwko modernistycznym zasadom – Wolfgang Weingart, April Greiman, Nevil Brody, David Carson 18. „Litery są wszędzie” — projektowanie krojów pisma – projektowanie z krojami pisma 19. Od wystawy do kanonu — biennale, konkursy plakatu, wystawy i instytucjonalizacja projektowania graficznego. Kto decyduje o tym, czy dany projekt jest sztuką? 20. Projektant i klient — kto naprawdę projektuje? 21. Jak korzystać z tradycji, aby projektować nowocześnie? — lekcja Japończyków 22. Czy istnieje uniwersalny język projektowania? — typografia wielojęzyczna i projektowanie między kulturami – André Baldinger i projektowanie krojów pisma dla języka koreańskiego i japońskiego 23. Projektowanie książki — od organizacji informacji do art booka 24. Projektowanie marki — projektowanie systemów identyfikacji i informacji: Karol Śliwka, Roman Duszek, Paul Rand, Otl Aicher 25. Kto projektuje protest w XXI wieku? — od plakatu politycznego do komunikacji społecznej 26. Projektowanie po globalizacji — między globalnym systemem a lokalnym kontekstem |
||||||
| Forma i sposób zaliczenia przedmiotu (metody i kryteria oceny) |
Zaliczenie ze stopniem po semestrze zimowym i po semestrze letnim. Dopuszczalne są 2 nieusprawiedliwione nieobecności. Obecność stanowi warunek dopuszczenia do zaliczenia Semestr zimowy Test wiedzy: 3 minuty/3 pytania – 1/3 oceny Praca pisemna-analiza wybranego projektu w kontekście historii Zaliczenie ze stopniem po semestrze zimowym i po semestrze letnim. Dopuszczalne są 2 nieusprawiedliwione nieobecności. Obecność stanowi warunek dopuszczenia do zaliczenia Semestr zimowy Test wiedzy: 3 minuty/3 pytania – 1/3 oceny Praca pisemna-analiza wybranego projektu w kontekście historii projektowania graficznego – 1/3 oceny Projekt layoutu pracy pisemnej– 1/3 oceny Semestr letni Projekt własny w kontekście historycznym – 1/3 oceny Praca pisemna – 1/3 oceny Kryterium – poziom merytorycznego opanowania materiału, sensowności wypowiedzi ustnej i pisemnej, zdolności łączenia praktyki z teorią. Skala ocen określona jest według punktacji obowiązującej w ASP w Warszawie: od 2 (ndst) do 5+ (celująco).
|
||||||
| Wymagania końcowe |
Zaliczenie ze stopniem weryfikujące: Wiedzę na temat podstawowych etapów rozwoju projektowania graficznego od XIX wieku do współczesności, zrozumienie ich uwarunkowań społecznych, politycznych, technologicznych i kulturowych. Umiejętność wykorzystania tej wiedzy do świadomego podejmowania decyzji projektowych. Rozumienie społecznych i kulturowych konsekwencji praktyki projektowej oraz odpowiedzialności związanej z wykonywaniem zawodu projektanta. |
||||||
| Literatura obowiązkowa wykorzystywana podczas zajęć |
Lewis Blackwell, Twentieth Century Type and Beyond, Laurence King Publishing, London 2013 Ewa Czerwiakowska, Tomasz Kujawski (red.), Jan Lenica. Labirynt, Poznań, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2002. Johanna Drucker, Emily McVarish, Graphic Design History: A Critical Guide, 2nd ed., Pearson, Boston 2013 Stephen J. Eskilson, Graphic Design: A New History, Yale University Press, New Haven 2007 (lub inne wydanie) Dorota Folga-Januszewska, Ach! Plakat filmowy w Polsce, Olszanica: Bosz, 2009. Dorota Folga-Januszewska, The Art of Polish Poster, BOSZ, 2021 Adrian Frutiger, Człowiek i jego znaki, d2d, Gdańsk 2007 (lub inne wydanie) Anna Grabowska-Konwent (red.), Roman Cieślewicz 1930–1996, katalog wystawy, Poznań: Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2006 Alicja Kobza, Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989, Karakter, Kraków 2026 Lewis Blackwell, Twentieth Century Type and Beyond, Laurence King Publishing, London 2013 Ewa Czerwiakowska, Tomasz Kujawski (red.), Jan Lenica. Labirynt, Poznań, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2002. Johanna Drucker, Emily McVarish, Graphic Design History: A Critical Guide, 2nd ed., Pearson, Boston 2013 Stephen J. Eskilson, Graphic Design: A New History, Yale University Press, New Haven 2007 (lub inne wydanie) Dorota Folga-Januszewska, Ach! Plakat filmowy w Polsce, Olszanica: Bosz, 2009. Dorota Folga-Januszewska, The Art of Polish Poster, BOSZ, 2021 Adrian Frutiger, Człowiek i jego znaki, d2d, Gdańsk 2007 (lub inne wydanie) Anna Grabowska-Konwent (red.), Roman Cieślewicz 1930–1996, katalog wystawy, Poznań: Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2006 Alicja Kobza, Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989, Karakter, Kraków 2026 Richard Hollis, Swiss Graphic Design. The Origin and Growth of an International Style 1920-1965, Yale University Press, 2006 Zdeno Kolesár, Jacek Mrowczyk, Historia projektowania graficznego, tłum. Joanna Goszczyńska, Karakter, Kraków 2018 Victor Margolin, World History of Design, 2 vols., Bloomsbury Academic, London 2015 Katarzyna Matul, Jak to było możliwe? O powstawaniu Międzynarodowego Biennale Plakatu w Warszawie, Universitas, Kraków 2015 Katarzyna Matul, Legitymizacja artystyczna plakatu w PRL 1944–1968, Universitas, Kraków 2025 Philip B. Meggs, Alston W. Purvis, Meggs’ History of Graphic Design, 6th ed., John Wiley & Sons, Hoboken 2016 (lub nowsze wydanie) Jacek Mrowczyk (red.), Piękni XX-wieczni. Polscy projektanci graficzy, 2+3D, Kraków 2017 Jacek Mrowczyk (red.), Wytwórcy książek. Historia i praktyka projektowania publikacji, Karakter, Kraków Rick Poynor, No More Rules. Graphic Design and Postmodernism, Yale University Press, New Haven 2003 Karolina Puchała-Rojek, Karolina Ziębińska-Lewandowska, Wojciech Zamecznik. Foto-graficznie/Photo-Graphics, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Fundacja Archeologii Fotografii, Warszawa, 2016. Frances Robertson, Print Culture. From Steam Press to Ebook, Routledge, London 2013 Piotr Rypson, Czerwony monter. Mieczysław Berman – grafik, który zaprojektował polski komunizm, Karakter, Kraków 2017 Piotr Rypson, Nie gęsi. Polskie projektowanie graficzne 1919–1949, Karakter, Kraków 2011 Zdzisław Schubert, Mistrzowie plakatu i ich uczniowie / Poster Masters and Pupils, przeł. Joanna Holzman, Warszawa: Przedsiębiorstwo Wydawnicze Rzeczpospolita, 2008. Zdzisław Schubert, Polska Szkoła Plakatu, Olszanica: Bosz, 2024. Anna Agnieszka Szablowska,Tadeusz Gronowski. Sztuka plakatu i reklamy, Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2005. Agnieszka Szewczyk (red.), Henryk Tomaszewski,Warszawa, Bosz, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, 2014. Agata Szydłowska, Jakub Misiak, Paneuropa, Kometa, Hel. Szkice z historii projektowania liter w Polsce, Karakter, Kraków 2015 Jan Tschichold, Nowa Typografia, Recto Verso, Łódź 2011 Maszyna do komunikacji. Wokół awangardowej idei Nowej Typografii, red. Paulina Kurc-Maj, Daniel Muzyczuk, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 2015 |
||||||
| Literatura uzupełniająca rekomendowana do samodzielnej pracy studenta |
Helen Armstrong (red.), Graphic Design Theory. Readings from the Field, Princeton Architectural Press, New York 2009 Christopher Burke, Eric Kindel, Sue Walker (red.), Isotype: Design and Contexts, 1925–1971, Hyphen Press, London 2013 Przemek Dębowski, Jacek Mrowczyk (red.), Widzieć/Wiedzieć. Wybór najważniejszych tekstów o dizajnie, Karakter, Kraków 2015, wyd. 2 Rachel Hollis, Writings about Graphic Design, Occasional Papers, London 2012 Karrie Houston, Książka. Najpotężniejszy przedmiot naszych czasów zbadany od deski do deski, Karakter, Kraków 2017 Robin Kinross, Modern Typography. An Essay in Critical History, Hyphen Press, London 2004 Miriam Lavin, Clean New World. Culture, Politics, and Graphic Design, The MIT Press, Cambridge, MA 2001 Łukasz Klein (red.), Polskie Las Vegas i Szwagier z Corelem. Architektura, moda i projektowanie wobec transformacji systemowej w Polsce, Fundacja Kultura Miejsca, Warszawa 2017 Gerrit Noordzij, Kreska. Teoria pisma, d2d, Kraków 2014 Roger Remington, American Modernism. Graphic Design 1920–1960, Laurence King Publishing, London 2013 Adrian Shaughnessy, Jak zostać dizajnerem i nie stracić duszy, Karakter, Kraków 2012 David Thomas, Wystrzegaj się Futury, Karakter, Kraków 2019 Paulina Kurc-Maj (red.), Zmiana pola widzenia. Druk nowoczesny i awangarda, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 2014 |
||||||
| Przedmiotowe efekty uczenia się |
|
||||||
| Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się |
|
||||||
| Informacja: tygodniowa liczba godzin ćwiczeń lub wykładów, liczba punktów ECTS przynależna przedmiotowi oraz informacje o formie i zaliczeniu przedmiotu zawarte są w programie studiów. | |||||||
| studia | status | czas[h] | ECTS | forma | zaliczenie |
|---|---|---|---|---|---|
| Grafika s.7 | o | 30 | 2 |
w. 30h |
w.
[zal. z oceną] |
